Thử việc là giai đoạn để người sử dụng lao động đánh giá năng lực và để người lao động cân nhắc xem công việc có phù hợp hay không. Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp và người lao động vẫn hiểu chưa đúng về thời gian thử việc, mức lương cũng như cách thể hiện nội dung thử việc cho hợp lệ. Bộ luật Lao động 2019 quy định khá rõ ràng về vấn đề này.

Hai cách thỏa thuận thử việc

Theo Điều 24 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động và người lao động có thể thỏa thuận nội dung thử việc theo một trong hai cách: ghi trong hợp đồng lao động, hoặc giao kết hợp đồng thử việc riêng. Đây là điểm linh hoạt mà các bên cần nắm rõ để lựa chọn hình thức phù hợp.

Một lưu ý quan trọng: pháp luật không bắt buộc phải thử việc. Hai bên hoàn toàn có thể ký ngay hợp đồng lao động chính thức mà không qua thử việc. Ngoài ra, không áp dụng thử việc đối với người lao động giao kết hợp đồng lao động có thời hạn dưới 01 tháng.

Thời gian thử việc tối đa

Theo Điều 25, thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận căn cứ vào tính chất và mức độ phức tạp của công việc nhưng chỉ được thử việc một lần đối với một công việc và bảo đảm các điều kiện sau:

  • Không quá 180 ngày đối với công việc của người quản lý doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp, Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp.
  • Không quá 60 ngày đối với công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật từ cao đẳng trở lên.
  • Không quá 30 ngày đối với công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ.
  • Không quá 06 ngày làm việc đối với công việc khác.

Quy định về thời gian thử việc tối đa 180 ngày cho người quản lý doanh nghiệp là điểm mới so với trước đây, phản ánh tính chất phức tạp của các vị trí lãnh đạo.

Tiền lương thử việc

Theo Điều 26, tiền lương của người lao động trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó. Đây là mức sàn bắt buộc, các bên không được thỏa thuận thấp hơn.

Kết thúc thời gian thử việc

Điều 27 quy định khi kết thúc thời gian thử việc, người sử dụng lao động phải thông báo kết quả thử việc cho người lao động.

  • Trường hợp thử việc đạt yêu cầu thì người sử dụng lao động tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động đã giao kết (nếu thử việc được ghi trong hợp đồng lao động), hoặc phải giao kết hợp đồng lao động (nếu trước đó hai bên giao kết hợp đồng thử việc riêng).
  • Trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền hủy bỏ hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động đã giao kết mà không cần báo trước và không phải bồi thường.

Cách ghi nội dung thử việc cho đúng

Nếu lựa chọn ghi nội dung thử việc trong hợp đồng lao động, các bên nên thể hiện rõ những nội dung sau:

  • Thời gian thử việc cụ thể, bảo đảm không vượt quá mức tối đa tương ứng với tính chất công việc.
  • Công việc thử việc, gắn với chức danh và yêu cầu chuyên môn.
  • Mức lương trong thời gian thử việc, bảo đảm tối thiểu bằng 85% mức lương của công việc.
  • Tiêu chí và phương thức đánh giá kết quả thử việc.

Việc ghi rõ các nội dung này giúp hạn chế tranh chấp về sau, đặc biệt là khi đánh giá kết quả thử việc không đạt yêu cầu.

Những sai lầm cần tránh

Trên thực tế, một số doanh nghiệp mắc các lỗi như: kéo dài thời gian thử việc vượt quy định, thử việc nhiều lần với cùng một công việc, hoặc trả lương thử việc thấp hơn 85%. Những hành vi này đều vi phạm pháp luật lao động và có thể bị xử phạt hành chính, đồng thời buộc phải trả đủ phần tiền lương còn thiếu cho người lao động.

Mức xử phạt vi phạm về thử việc

Theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP, người sử dụng lao động có thể bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi yêu cầu người lao động thử việc nhưng không có giao kết hợp đồng thử việc hoặc không thông báo kết quả thử việc khi kết thúc. Đối với các vi phạm nghiêm trọng hơn như yêu cầu thử việc quá một lần với một công việc, thử việc quá thời gian quy định, trả lương thử việc thấp hơn 85% mức lương của công việc, hoặc không giao kết hợp đồng lao động khi thử việc đạt yêu cầu (trường hợp có giao kết hợp đồng thử việc), mức phạt là từ 2.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng. Đây là mức phạt áp dụng đối với cá nhân, còn đối với tổ chức thì mức phạt gấp đôi. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn buộc phải trả đủ tiền lương cho người lao động.

Một số lưu ý cho người lao động khi thử việc

Người lao động trong giai đoạn thử việc cần lưu ý một số điểm để bảo vệ quyền lợi của mình:

  • Nên yêu cầu thỏa thuận thử việc bằng văn bản, dù là ghi trong hợp đồng lao động hay hợp đồng thử việc riêng, để có căn cứ rõ ràng về mức lương và thời gian.
  • Đối chiếu mức lương thử việc với mức lương chính thức để bảo đảm không thấp hơn 85%.
  • Theo dõi thời điểm kết thúc thử việc để yêu cầu doanh nghiệp thông báo kết quả và tiếp tục thực hiện hoặc giao kết hợp đồng lao động.

Vì vậy, người lao động cần nắm rõ quyền của mình, còn doanh nghiệp nên xây dựng quy trình thử việc tuân thủ đúng quy định.

Cần luật sư hỗ trợ vấn đề này?

Tham khảo dịch vụ Soạn thảo hợp đồng lao động của Công ty Luật TNHH MULTILAW — tư vấn miễn phí, minh bạch chi phí, đại diện trực tiếp tại Tòa án. Hotline: 0946 220 880.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.