Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động là tình huống phổ biến nhất trong quan hệ lao động. BLLĐ 2019 quy định rõ quyền và nghĩa vụ của cả NLĐ và NSDLĐ — vi phạm có thể dẫn đến trách nhiệm bồi thường lớn.

1. NLĐ đơn phương chấm dứt HĐLĐ — không cần lý do

Điểm mới quan trọng của BLLĐ 2019 (Điều 35): NLĐ có quyền đơn phương chấm dứt HĐLĐ không cần lý do nhưng phải báo trước:

  • 45 ngày với HĐLĐ không xác định thời hạn.
  • 30 ngày với HĐLĐ xác định thời hạn từ 12-36 tháng.
  • 3 ngày làm việc với HĐLĐ dưới 12 tháng.
  • Ngành đặc thù (thuỷ thủ, phi công): thời hạn báo trước theo quy định riêng.

2. NLĐ chấm dứt KHÔNG cần báo trước

Theo Khoản 2 Điều 35 BLLĐ 2019:

  • Không được bố trí đúng công việc, địa điểm hoặc điều kiện làm việc đã thoả thuận.
  • Không được trả đủ lương hoặc trả không đúng hạn ≥ 15 ngày.
  • Bị ngược đãi, đánh đập, sỉ nhục, cưỡng bức lao động.
  • Bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc.
  • Lao động nữ đang mang thai và phải nghỉ việc theo chỉ định của cơ sở y tế.
  • Đủ tuổi nghỉ hưu (trừ khi có thoả thuận khác).
  • NSDLĐ cung cấp thông tin không trung thực khi giao kết HĐLĐ.

3. NSDLĐ đơn phương chấm dứt HĐLĐ

Theo Điều 36 BLLĐ 2019, NSDLĐ chỉ được đơn phương khi:

  • NLĐ thường xuyên không hoàn thành công việc — phải có quy chế đánh giá rõ ràng.
  • NLĐ bị ốm đau, tai nạn dài hạn (≥12 tháng HĐLĐ không xác định, ≥6 tháng HĐLĐ xác định).
  • Thiên tai, hoả hoạn, dịch bệnh — đã tìm mọi biện pháp khắc phục.
  • NLĐ không có mặt sau khi hết thời hạn tạm hoãn HĐLĐ.
  • NLĐ đủ tuổi nghỉ hưu.
  • NLĐ tự ý bỏ việc ≥ 5 ngày liên tục không lý do chính đáng.
  • Cung cấp thông tin không trung thực khi giao kết HĐLĐ.

4. Thời hạn báo trước của NSDLĐ

Giống quy định cho NLĐ: 45 ngày (HĐLĐ không xác định) / 30 ngày (12-36 tháng) / 3 ngày làm việc (dưới 12 tháng).

Trường hợp không cần báo trước: NLĐ không có mặt sau tạm hoãn, NLĐ tự ý bỏ việc 5 ngày, NLĐ đủ tuổi nghỉ hưu.

5. Trường hợp NSDLĐ KHÔNG được đơn phương chấm dứt

Theo Điều 37 BLLĐ 2019:

  • NLĐ ốm đau, tai nạn đang trong thời gian điều trị.
  • NLĐ đang nghỉ phép năm.
  • NLĐ đang nghỉ việc riêng được sự đồng ý của NSDLĐ.
  • NLĐ là phụ nữ đang mang thai, đang nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi.
  • NLĐ bị xử lý kỷ luật kéo dài thời hạn nâng lương đang ở trong thời hạn 6 tháng.

6. Hậu quả pháp lý của chấm dứt

  • NSDLĐ phải trả đủ lương, thưởng, phụ cấp trong vòng 14 ngày.
  • Trả trợ cấp thôi việc (nếu NLĐ làm ≥ 12 tháng).
  • Hoàn trả sổ BHXH và các giấy tờ.
  • Cấp giấy chứng nhận thôi việc nêu rõ thời gian làm việc, vị trí.
  • Chuyển hồ sơ về BHXH để NLĐ làm thủ tục BHTN.

7. Hậu quả khi đơn phương trái pháp luật

NSDLĐ chấm dứt trái pháp luật (Điều 41 BLLĐ 2019):

  • Nhận lại NLĐ làm công việc đã giao.
  • Trả lương + BHXH + BHYT + BHTN cho thời gian không được làm việc.
  • Bồi thường ít nhất 2 tháng lương.
  • Nếu NLĐ không muốn trở lại — trả thêm tiền theo thoả thuận, tối thiểu 2 tháng lương.

NLĐ chấm dứt trái pháp luật (Điều 40 BLLĐ 2019):

  • Không được trợ cấp thôi việc.
  • Phải bồi thường cho NSDLĐ 1/2 tháng tiền lương theo HĐLĐ.
  • Bồi thường thêm số ngày báo trước thiếu.
  • Hoàn trả chi phí đào tạo (nếu có thoả thuận).

Cần luật sư tư vấn pháp lý chuyên sâu?

Công ty Luật TNHH MULTILAW — đội ngũ luật sư uy tín, đồng hành cùng Quý khách giải quyết mọi vấn đề pháp lý phát sinh.

Hotline/Zalo: 0946.220.880  ·  Email: [email protected]  ·  Đăng ký tư vấn miễn phí →

Cần luật sư hỗ trợ vấn đề này?

Tham khảo dịch vụ Soạn thảo hợp đồng lao động của Công ty Luật TNHH MULTILAW — tư vấn miễn phí, minh bạch chi phí, đại diện trực tiếp tại Tòa án. Hotline: 0946 220 880.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.