Bảo hiểm xã hội (BHXH) là chế độ an sinh quan trọng nhất bảo vệ NLĐ khi gặp rủi ro về sức khoẻ, tuổi tác. Hiểu rõ quy định giúp NLĐ đòi quyền lợi khi cần và giúp DN tuân thủ pháp luật.
1. Đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Theo Điều 2 Luật BHXH 2014:
- NLĐ làm việc theo HĐLĐ có thời hạn từ 01 tháng trở lên.
- Cán bộ, công chức, viên chức.
- Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp QĐND; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ CAND.
- Người làm việc theo HĐLĐ hoặc HĐ thường xuyên với cơ quan, tổ chức.
- Người quản lý DN, hợp tác xã có hưởng lương.
- Người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã.
2. Mức đóng BHXH bắt buộc
Tổng mức đóng = 32% lương đóng BHXH, trong đó:
| Khoản đóng | NSDLĐ đóng | NLĐ đóng | Tổng |
|---|---|---|---|
| BHXH (hưu trí, tử tuất) | 14% | 8% | 22% |
| BHYT | 3% | 1,5% | 4,5% |
| BHTN | 1% | 1% | 2% |
| BH tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp | 0,5% | 0% | 0,5% |
| Quỹ ốm đau, thai sản | 3% | 0% | 3% |
| TỔNG | 21,5% | 10,5% | 32% |
3. Mức lương đóng BHXH
- Mức tối thiểu: bằng lương tối thiểu vùng.
- Mức tối đa: 20 lần mức lương cơ sở (hiện tại = 20 × 2.340.000 = 46.800.000 VND/tháng).
- Phần lương trên mức tối đa không đóng BHXH.
- Lương đóng BHXH bao gồm: lương theo công việc/chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung mang tính cố định.
4. Năm chế độ BHXH bắt buộc
(a) Chế độ ốm đau:
- NLĐ được nghỉ với mức hưởng từ 30 ngày đến 70 ngày/năm tuỳ thâm niên.
- Mức hưởng = 75% lương đóng BHXH.
(b) Chế độ thai sản:
- Lao động nữ nghỉ thai sản 6 tháng.
- Hưởng 100% bình quân lương 6 tháng trước nghỉ thai sản.
- Trợ cấp 1 lần khi sinh con = 2 tháng lương cơ sở (cho 1 con).
- Lao động nam có vợ sinh con: nghỉ 5-14 ngày tuỳ trường hợp.
(c) Chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp:
- Trợ cấp 1 lần hoặc hàng tháng tuỳ mức suy giảm khả năng lao động.
- Mức 5-30% suy giảm: trợ cấp 1 lần.
- Từ 31% trở lên: trợ cấp hàng tháng.
(d) Chế độ hưu trí:
- Nam: đủ 60 tuổi 9 tháng (tăng dần lên 62 tuổi vào 2028).
- Nữ: đủ 56 tuổi (tăng dần lên 60 tuổi vào 2035).
- Có ít nhất 20 năm đóng BHXH.
- Mức hưởng tính theo công thức phức tạp dựa trên thời gian đóng.
(e) Chế độ tử tuất:
- Trợ cấp mai táng = 10 tháng lương cơ sở (23.400.000 VND).
- Trợ cấp tuất hàng tháng hoặc 1 lần cho thân nhân.
5. Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN)
Tham gia BHTN là bắt buộc với NLĐ có HĐLĐ ≥ 3 tháng:
- Mức hưởng = 60% bình quân lương 6 tháng trước khi thất nghiệp.
- Thời gian hưởng: tối đa 12 tháng tuỳ thời gian đóng (12 tháng đóng → 3 tháng hưởng; 12 năm đóng → 12 tháng hưởng).
- Có thể được hỗ trợ học nghề, tìm việc.
6. Trách nhiệm của NSDLĐ
- Đăng ký BHXH cho NLĐ trong vòng 30 ngày kể từ ngày ký HĐLĐ.
- Đóng BHXH đầy đủ, đúng hạn (hàng tháng).
- Cung cấp thông tin BHXH cho NLĐ.
- Giải quyết thủ tục hưởng các chế độ khi NLĐ có yêu cầu.
- Trả sổ BHXH khi chấm dứt HĐLĐ.
7. Xử lý vi phạm về BHXH
NSDLĐ không đóng/đóng thiếu BHXH:
- Phạt tiền 12-25 triệu đồng + truy thu đầy đủ.
- Lãi phạt 0,03%/ngày trên số tiền chậm đóng.
- Trường hợp nghiêm trọng (trốn đóng > 50 triệu) — truy cứu hình sự theo Điều 216 BLHS.
- NLĐ có quyền khiếu nại, khởi kiện đòi BHXH.
Cần luật sư tư vấn pháp lý chuyên sâu?
Công ty Luật TNHH MULTILAW — đội ngũ luật sư uy tín, đồng hành cùng Quý khách giải quyết mọi vấn đề pháp lý phát sinh.
Hotline/Zalo: 0946.220.880 · Email: [email protected] · Đăng ký tư vấn miễn phí →
Cần luật sư hỗ trợ vấn đề này?
Tham khảo dịch vụ Soạn thảo hợp đồng lao động của Công ty Luật TNHH MULTILAW — tư vấn miễn phí, minh bạch chi phí, đại diện trực tiếp tại Tòa án. Hotline: 0946 220 880.
Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.
Để lại bình luận