Trước khi bước vào đời sống hôn nhân, nhiều cặp đôi tập trung chuẩn bị cho lễ cưới mà ít khi dành thời gian tìm hiểu các vấn đề pháp lý. Trên thực tế, hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình theo pháp luật giúp hai người xây dựng nền tảng hôn nhân vững chắc, hạn chế hiểu lầm và tranh chấp về sau. Dưới đây là những nội dung pháp lý quan trọng mà các cặp đôi nên nắm trước khi đăng ký kết hôn.

Điều kiện kết hôn theo pháp luật

Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định rõ các điều kiện để việc kết hôn được pháp luật công nhận. Nam phải từ đủ 20 tuổi trở lên, nữ phải từ đủ 18 tuổi trở lên. Việc kết hôn phải do nam và nữ tự nguyện quyết định, không bên nào được ép buộc, lừa dối hay cản trở. Cả hai phải là người không bị mất năng lực hành vi dân sự, và việc kết hôn không thuộc các trường hợp bị cấm.

Pháp luật cấm kết hôn giả tạo, tảo hôn, cưỡng ép kết hôn; cấm người đang có vợ, có chồng mà kết hôn hoặc chung sống như vợ chồng với người khác; cấm kết hôn giữa những người cùng dòng máu về trực hệ, giữa những người có họ trong phạm vi ba đời. Việc nắm rõ các điều kiện này giúp tránh tình huống hôn nhân bị tuyên vô hiệu.

Đăng ký kết hôn là thủ tục bắt buộc

Một điểm quan trọng nhưng đôi khi bị xem nhẹ là việc đăng ký kết hôn. Theo quy định, nam nữ chung sống với nhau mà không đăng ký kết hôn thì không được pháp luật công nhận là vợ chồng. Điều này dẫn đến nhiều hệ quả: quan hệ tài sản, quyền thừa kế giữa hai người không được bảo vệ như quan hệ vợ chồng hợp pháp. Vì vậy, đăng ký kết hôn tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền không chỉ là thủ tục hành chính mà còn là bước xác lập tư cách pháp lý của quan hệ vợ chồng.

Chế độ tài sản của vợ chồng

Đây là vấn đề mà các cặp đôi nên trao đổi thẳng thắn trước hôn nhân. Pháp luật cho phép vợ chồng lựa chọn áp dụng chế độ tài sản theo luật định hoặc chế độ tài sản theo thỏa thuận.

Theo chế độ luật định, tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được thừa kế chung hoặc tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung. Trong khi đó, tài sản riêng gồm tài sản mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản được chia riêng cho vợ, chồng.

Nếu lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận, vợ chồng phải lập văn bản thỏa thuận trước khi kết hôn và văn bản này phải được công chứng hoặc chứng thực. Thỏa thuận này có thể xác định rõ tài sản nào là chung, tài sản nào là riêng, cách thức phân chia khi có sự kiện pháp lý phát sinh. Việc lập thỏa thuận tài sản trước hôn nhân ngày càng được nhiều cặp đôi cân nhắc, đặc biệt khi một bên có tài sản lớn, có hoạt động kinh doanh riêng hoặc có con riêng.

Quyền và nghĩa vụ trong thời kỳ hôn nhân

Vợ chồng bình đẳng với nhau, có quyền và nghĩa vụ ngang nhau về mọi mặt trong gia đình. Hai người có nghĩa vụ thương yêu, chung thủy, tôn trọng, quan tâm, chăm sóc, giúp đỡ nhau; cùng nhau chia sẻ, thực hiện các công việc trong gia đình. Về tài sản, vợ chồng có quyền, nghĩa vụ ngang nhau trong việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung.

Đối với những giao dịch liên quan đến tài sản chung có giá trị lớn hoặc là nguồn sống duy nhất của gia đình, việc định đoạt phải có sự thỏa thuận của cả hai vợ chồng. Hiểu rõ nguyên tắc này giúp tránh các tranh chấp phát sinh khi một bên tự ý thực hiện giao dịch.

Những việc nên chuẩn bị trước hôn nhân

  • Tìm hiểu rõ điều kiện kết hôn để bảo đảm hôn nhân hợp pháp ngay từ đầu.
  • Trao đổi thẳng thắn về quan điểm tài chính, tài sản, công việc của mỗi người.
  • Cân nhắc việc lập thỏa thuận về chế độ tài sản nếu có nhu cầu, và thực hiện công chứng đúng quy định.
  • Hoàn tất thủ tục đăng ký kết hôn để xác lập đầy đủ quyền và nghĩa vụ pháp lý.

Tư vấn tiền hôn nhân không nhằm gieo nghi ngại, mà giúp hai người hiểu rõ khung pháp lý điều chỉnh quan hệ của mình, từ đó chủ động xây dựng một cuộc hôn nhân minh bạch, tôn trọng và bền vững. Khi có những vấn đề phức tạp về tài sản hay hoàn cảnh gia đình đặc biệt, việc tham vấn luật sư chuyên về hôn nhân và gia đình sẽ giúp đưa ra phương án phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

Cần luật sư hỗ trợ vấn đề này?

Tham khảo dịch vụ Tư vấn hôn nhân & gia đình của Công ty Luật TNHH MULTILAW — tư vấn miễn phí, minh bạch chi phí, đại diện trực tiếp tại Tòa án. Hotline: 0946 220 880.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.