Sau khi ly hôn, không ít trường hợp người trực tiếp nuôi con mong muốn thay đổi họ hoặc tên cho con. Đây là vấn đề được pháp luật về hộ tịch và dân sự điều chỉnh chặt chẽ, bởi việc thay đổi họ, tên ảnh hưởng trực tiếp đến quyền nhân thân của trẻ. Hiểu đúng quy định giúp cha mẹ thực hiện thủ tục thuận lợi và đúng pháp luật.

Quyền thay đổi họ, tên của cá nhân

Theo quy định của pháp luật dân sự, cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ, tên trong một số trường hợp nhất định. Liên quan đến con sau ly hôn, các trường hợp thường gặp gồm: thay đổi họ cho con đẻ từ họ của cha đẻ sang họ của mẹ đẻ hoặc ngược lại; thay đổi họ cho con khi cha hoặc mẹ thay đổi họ; hoặc thay đổi theo yêu cầu chính đáng khác phù hợp với quy định pháp luật.

Cần lưu ý rằng việc thay đổi họ, tên không làm thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự được xác lập theo họ, tên cũ. Nói cách khác, việc đổi họ cho con không làm mất đi quan hệ cha con, mẹ con cũng như các nghĩa vụ pháp lý gắn liền, chẳng hạn nghĩa vụ cấp dưỡng của người cha hoặc mẹ.

Điều kiện về sự đồng ý của cha mẹ và của con

Đây là nội dung quan trọng nhất và thường gây vướng mắc trong thực tế. Theo quy định, việc thay đổi họ, chữ đệm, tên cho người chưa thành niên dưới 18 tuổi phải có sự đồng ý của cha, mẹ người đó và được thể hiện rõ trong tờ khai. Đối với người từ đủ 9 tuổi trở lên thì còn phải có sự đồng ý của chính người đó.

Như vậy, ngay cả khi đã ly hôn và một người trực tiếp nuôi con, việc thay đổi họ, tên cho con vẫn cần sự đồng ý của cả cha và mẹ. Người trực tiếp nuôi con không thể tự mình quyết định đổi họ cho con nếu không có sự đồng thuận của người còn lại. Đây là quy định nhằm bảo vệ quyền của cả hai cha mẹ đối với con và bảo vệ quyền nhân thân của trẻ.

Thẩm quyền giải quyết

Việc thay đổi họ, tên cho con thuộc thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi đã đăng ký khai sinh trước đây hoặc nơi cư trú của trẻ. Cần lưu ý rằng từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, khi mô hình chính quyền địa phương được tổ chức lại theo hướng không còn cấp huyện, các thủ tục hộ tịch nói chung được thực hiện ở cấp xã. Do quy định về cơ quan có thẩm quyền có thể có sự điều chỉnh theo các văn bản hướng dẫn, người dân nên liên hệ trực tiếp với cơ quan đăng ký hộ tịch tại địa phương để được hướng dẫn cụ thể về nơi nộp hồ sơ phù hợp với thời điểm thực hiện.

Hồ sơ và trình tự thực hiện

Về cơ bản, người yêu cầu cần chuẩn bị các giấy tờ sau:

  • Tờ khai đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch theo mẫu quy định, trong đó thể hiện rõ sự đồng ý của cha, mẹ và của con nếu con từ đủ 9 tuổi trở lên.
  • Giấy khai sinh của con.
  • Các giấy tờ liên quan làm căn cứ cho việc thay đổi họ, tên.
  • Giấy tờ tùy thân của người đi làm thủ tục.

Trình tự giải quyết thường diễn ra như sau: người yêu cầu nộp tờ khai và giấy tờ liên quan cho cơ quan đăng ký hộ tịch. Trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ giấy tờ, nếu thấy việc thay đổi là có cơ sở, phù hợp với quy định của pháp luật dân sự và pháp luật có liên quan, công chức tư pháp hộ tịch ghi vào Sổ hộ tịch, cùng người yêu cầu ký vào Sổ hộ tịch và báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã cấp trích lục cho người yêu cầu. Trường hợp cần xác minh, thời hạn giải quyết có thể được kéo dài thêm theo quy định.

Một số lưu ý thực tế

  • Nếu người cha hoặc mẹ không đồng ý cho con đổi họ, cơ quan hộ tịch sẽ không có cơ sở giải quyết. Trong những trường hợp có mâu thuẫn, các bên nên trao đổi, thương lượng trên tinh thần vì lợi ích của con.
  • Việc đổi họ, tên cho con cần cân nhắc kỹ vì sau này còn liên quan đến các giấy tờ khác của trẻ như học bạ, bảo hiểm y tế và các hồ sơ liên quan, cần được cập nhật đồng bộ.
  • Đổi họ, tên không làm thay đổi quan hệ huyết thống cũng như các quyền và nghĩa vụ pháp lý giữa con với cha, mẹ.

Thay đổi họ, tên cho con sau ly hôn là quyền chính đáng nhưng phải tuân thủ điều kiện về sự đồng ý của các bên và đúng trình tự pháp luật. Khi gặp khó khăn, đặc biệt là khi không đạt được sự đồng thuận của cha hoặc mẹ, việc tham vấn luật sư chuyên về hôn nhân và gia đình sẽ giúp xác định hướng giải quyết phù hợp với hoàn cảnh cụ thể.

Cần luật sư hỗ trợ vấn đề này?

Tham khảo dịch vụ Tư vấn hôn nhân & gia đình của Công ty Luật TNHH MULTILAW — tư vấn miễn phí, minh bạch chi phí, đại diện trực tiếp tại Tòa án. Hotline: 0946 220 880.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.