Giải đáp câu hỏi thường gặp về pháp luật hôn nhân và gia đình

Pháp luật hôn nhân và gia đình điều chỉnh nhiều mối quan hệ gần gũi trong đời sống thường ngày, từ kết hôn, tài sản vợ chồng đến ly hôn và nuôi con. Dưới đây là giải đáp một số câu hỏi mà nhiều người thường đặt ra, dựa trên các quy định hiện hành của pháp luật Việt Nam.

Nam nữ sống chung không đăng ký kết hôn có được coi là vợ chồng không?

Không. Theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, nam nữ chung sống với nhau như vợ chồng mà không đăng ký kết hôn thì không làm phát sinh quyền, nghĩa vụ giữa vợ và chồng và không được pháp luật công nhận là vợ chồng. Việc đăng ký kết hôn tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền là điều kiện để quan hệ vợ chồng được pháp luật bảo vệ.

Tài sản hình thành trong thời kỳ hôn nhân có đương nhiên là tài sản chung không?

Về nguyên tắc, tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập từ lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân là tài sản chung. Trong trường hợp không có căn cứ để chứng minh tài sản đang tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung. Tuy nhiên, tài sản được thừa kế riêng, tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân vẫn là tài sản riêng của người được thừa kế, được tặng cho, trừ khi đã nhập vào tài sản chung.

Khi ly hôn, tài sản chung được chia như thế nào?

Pháp luật ưu tiên để vợ chồng tự thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được, Tòa án chia theo nguyên tắc chia đôi nhưng có xem xét hoàn cảnh của mỗi bên, công sức đóng góp của mỗi bên vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung, lợi ích chính đáng trong sản xuất kinh doanh và lỗi của mỗi bên. Đáng chú ý, lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập, nên người làm nội trợ, chăm sóc gia đình vẫn được ghi nhận công sức đóng góp.

Con dưới 36 tháng tuổi khi ly hôn sẽ do ai nuôi?

Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con. Đối với con từ đủ 7 tuổi trở lên, khi quyết định giao con, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con.

Người không trực tiếp nuôi con có phải cấp dưỡng không?

Có. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con. Mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết. Khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể được thay đổi.

Người không trực tiếp nuôi con có quyền thăm con không?

Có. Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở. Tuy nhiên, nếu việc thăm nom bị lạm dụng để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom.

Sau ly hôn có thể thay đổi người trực tiếp nuôi con không?

Có thể. Khi có căn cứ cho thấy việc thay đổi là cần thiết vì lợi ích của con, hoặc người đang trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện, Tòa án có thể quyết định thay đổi người trực tiếp nuôi con theo yêu cầu của cha, mẹ hoặc cá nhân, tổ chức có thẩm quyền. Nếu con từ đủ 7 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.

Muốn đổi họ cho con sau ly hôn có cần sự đồng ý của cả cha và mẹ không?

Có. Việc thay đổi họ, chữ đệm, tên cho người dưới 18 tuổi phải có sự đồng ý của cả cha và mẹ, được thể hiện rõ trong tờ khai. Đối với con từ đủ 9 tuổi trở lên còn phải có sự đồng ý của chính người đó. Người trực tiếp nuôi con không thể tự ý đổi họ cho con nếu thiếu sự đồng thuận của người kia.

Vợ chồng có thể tự thỏa thuận về tài sản trước khi kết hôn không?

Có. Pháp luật cho phép vợ chồng lựa chọn chế độ tài sản theo thỏa thuận. Thỏa thuận này phải được lập thành văn bản trước khi kết hôn và được công chứng hoặc chứng thực. Đây là công cụ hữu ích để hai người chủ động xác định rõ tài sản chung, tài sản riêng và cách thức phân chia.

Khi nào nên tìm đến luật sư hôn nhân và gia đình?

Bạn nên cân nhắc tham vấn luật sư khi gặp các tình huống phức tạp như tranh chấp tài sản có giá trị lớn, tranh chấp quyền nuôi con, ly hôn có yếu tố nước ngoài, hoặc khi cần soạn thảo thỏa thuận tài sản. Luật sư chuyên môn giúp đánh giá đúng tình huống pháp lý, chuẩn bị chứng cứ và bảo vệ quyền lợi chính đáng của bạn trong suốt quá trình giải quyết.

Những giải đáp trên mang tính khái quát về các quy định chung. Mỗi vụ việc cụ thể đều có những tình tiết riêng cần được xem xét thấu đáo. Khi đối diện với vấn đề pháp lý về hôn nhân và gia đình, việc trao đổi trực tiếp với luật sư sẽ giúp bạn nhận được hướng dẫn chính xác và phù hợp nhất.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.