Phân biệt tạm ngừng kinh doanh và giải thể doanh nghiệp

Tạm dừng hay chấm dứt hẳn?

Khi hoạt động kinh doanh gặp khó khăn, nhiều chủ doanh nghiệp phân vân giữa hai lựa chọn: tạm ngừng kinh doanh để chờ thời điểm thuận lợi hơn, hay giải thể để chấm dứt hoàn toàn. Đây là hai chế định hoàn toàn khác nhau về bản chất, thủ tục và hệ quả pháp lý. Chọn sai phương án có thể khiến doanh nghiệp phát sinh nghĩa vụ không cần thiết, mất cơ hội quay lại thị trường, hoặc kéo dài tình trạng pháp lý dở dang. Vì vậy, hiểu rõ ranh giới giữa tạm ngừng và giải thể là điều kiện để đưa ra quyết định đúng và tiết kiệm chi phí.

Tạm ngừng kinh doanh là gì?

Theo Điều 206 Luật Doanh nghiệp 2020, tạm ngừng kinh doanh là việc doanh nghiệp tạm thời không hoạt động trong một thời gian nhất định nhưng vẫn tồn tại về mặt pháp lý. Doanh nghiệp phải thông báo bằng văn bản cho Cơ quan đăng ký kinh doanh chậm nhất là 03 ngày làm việc trước ngày tạm ngừng kinh doanh hoặc tiếp tục kinh doanh trở lại trước thời hạn đã thông báo.

Trong thời gian tạm ngừng, doanh nghiệp vẫn phải nộp đủ số thuế, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp còn nợ; tiếp tục thanh toán các khoản nợ và hoàn thành việc thực hiện hợp đồng đã ký với khách hàng và người lao động, trừ trường hợp doanh nghiệp, chủ nợ, khách hàng và người lao động có thỏa thuận khác. Nói cách khác, tạm ngừng chỉ "đóng băng" hoạt động chứ không xóa bỏ nghĩa vụ hiện có hay tư cách pháp nhân. Đây là lựa chọn giúp doanh nghiệp giữ lại pháp nhân, mã số thuế, thương hiệu và giấy phép để có thể hoạt động trở lại khi điều kiện thuận lợi.

Giải thể doanh nghiệp là gì?

Giải thể là việc chấm dứt hoàn toàn sự tồn tại của doanh nghiệp và xóa tên khỏi Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Điều 207 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định các trường hợp giải thể, bao gồm:

• Kết thúc thời hạn hoạt động đã ghi trong Điều lệ công ty mà không có quyết định gia hạn;
• Theo nghị quyết, quyết định của chủ doanh nghiệp đối với doanh nghiệp tư nhân, của Hội đồng thành viên đối với công ty hợp danh, của Hội đồng thành viên, chủ sở hữu công ty đối với công ty trách nhiệm hữu hạn, của Đại hội đồng cổ đông đối với công ty cổ phần;
• Công ty không còn đủ số lượng thành viên tối thiểu theo quy định của Luật trong thời hạn 06 tháng liên tục mà không làm thủ tục chuyển đổi loại hình doanh nghiệp;
• Bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, trừ trường hợp Luật Quản lý thuế có quy định khác.

Điều kiện quan trọng để được giải thể là doanh nghiệp phải bảo đảm thanh toán hết các khoản nợ, nghĩa vụ tài sản khác và không trong quá trình giải quyết tranh chấp tại tòa án hoặc trọng tài. Trình tự, thủ tục giải thể tự nguyện được quy định tại Điều 208, kèm theo nghĩa vụ quyết toán và chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Ngoài ra, Điều 211 Luật Doanh nghiệp 2020 nghiêm cấm doanh nghiệp thực hiện một số hoạt động kể từ khi có quyết định giải thể, như cất giấu, tẩu tán tài sản hay ký kết hợp đồng mới không nhằm mục đích giải thể.

Bảng so sánh

Trình tự cơ bản của hai thủ tục

Đối với tạm ngừng, doanh nghiệp chỉ cần ban hành quyết định của cấp có thẩm quyền và gửi thông báo tạm ngừng đến Cơ quan đăng ký kinh doanh trong thời hạn luật định. Đối với giải thể tự nguyện theo Điều 208, doanh nghiệp phải thông qua nghị quyết, quyết định giải thể; tổ chức thanh lý tài sản; thanh toán các khoản nợ theo thứ tự ưu tiên (nợ lương, trợ cấp cho người lao động, nợ thuế, các khoản nợ khác); gửi hồ sơ giải thể; và cuối cùng Cơ quan đăng ký kinh doanh cập nhật tình trạng pháp lý của doanh nghiệp trên Cơ sở dữ liệu quốc gia. Như vậy, giải thể là một quy trình phức tạp và không thể đảo ngược, trong khi tạm ngừng đơn giản và có thể chấm dứt bất kỳ lúc nào để quay lại hoạt động.

Nên chọn phương án nào?

Tạm ngừng phù hợp khi doanh nghiệp gặp khó khăn mang tính ngắn hạn, muốn giữ lại pháp nhân, thương hiệu và giấy phép để chờ cơ hội quay lại thị trường. Giải thể phù hợp khi chủ doanh nghiệp đã xác định chấm dứt kinh doanh và có khả năng thanh toán hết mọi nghĩa vụ. Cần lưu ý: nếu doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, không đủ tài sản để trả nợ, thì không thể giải thể mà phải cân nhắc thủ tục phá sản theo Luật Phá sản 2014. Theo Điều 4 Luật Phá sản 2014, doanh nghiệp mất khả năng thanh toán là doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ trong thời hạn 03 tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán.

Câu hỏi thường gặp

Tạm ngừng kinh doanh tối đa bao lâu?

Doanh nghiệp thông báo tạm ngừng theo từng khoảng thời gian và có thể thông báo gia hạn tiếp; cần theo dõi quy định hiện hành về thời hạn từng lần và thông báo đúng thời hạn 03 ngày làm việc trước ngày tạm ngừng cho Cơ quan đăng ký kinh doanh. Xem thêm bài tạm ngừng kinh doanh: thủ tục và nghĩa vụ.

Tạm ngừng có phải nộp thuế không?

Doanh nghiệp không phát sinh hoạt động trong thời gian tạm ngừng thì thường không phát sinh nghĩa vụ thuế mới, nhưng vẫn phải hoàn thành đầy đủ các khoản thuế, bảo hiểm còn nợ trước đó và thực hiện thông báo theo quy định. Đây là điểm nhiều doanh nghiệp dễ nhầm khi cho rằng tạm ngừng là chấm dứt mọi nghĩa vụ.

Giải thể mất bao lâu và gồm những bước nào?

Giải thể gồm các bước: ra nghị quyết, quyết định giải thể; thanh lý tài sản; thanh toán nợ theo thứ tự ưu tiên; quyết toán và chấm dứt hiệu lực mã số thuế; nộp hồ sơ và cập nhật tình trạng pháp lý. Thời gian phụ thuộc vào việc thanh lý tài sản và quyết toán thuế. Chi tiết xem giải thể doanh nghiệp: thủ tục và nghĩa vụ pháp lý.

Giải thể và phá sản khác nhau ra sao?

Giải thể áp dụng khi doanh nghiệp còn khả năng thanh toán và tự nguyện (hoặc bị buộc) chấm dứt hoạt động; phá sản áp dụng khi doanh nghiệp mất khả năng thanh toán và được giải quyết theo thủ tục tư pháp tại tòa án. Tham khảo bài phân biệt giải thể và phá sản doanh nghiệp để hiểu rõ hơn.

Đang tạm ngừng có được giải thể luôn không?

Doanh nghiệp đang trong thời gian tạm ngừng vẫn có thể quyết định chuyển sang giải thể nếu xác định không tiếp tục kinh doanh, với điều kiện đáp ứng yêu cầu về thanh toán hết nợ và không có tranh chấp đang giải quyết. Khi đó doanh nghiệp thực hiện thủ tục giải thể theo Điều 208 Luật Doanh nghiệp 2020.

Lựa chọn giữa tạm ngừng và giải thể cần cân nhắc kỹ tình hình tài chính và định hướng kinh doanh. Nội dung trên chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn cho trường hợp cụ thể. Doanh nghiệp nên liên hệ luật sư MULTILAW để được tư vấn chính xác theo hồ sơ thực tế.