Việc lựa chọn các loại hình doanh nghiệp phù hợp là một trong những quyết định quan trọng đầu tiên khi khởi nghiệp. Theo Luật Doanh nghiệp 2020, mỗi loại hình có cơ cấu tổ chức, chế độ trách nhiệm tài sản và khả năng huy động vốn khác nhau. Hiểu rõ đặc điểm của từng loại hình sẽ giúp bạn tránh được những rắc rối pháp lý về sau và xây dựng nền tảng vững chắc cho hoạt động kinh doanh.

Bốn loại hình doanh nghiệp theo Luật Doanh nghiệp 2020

Luật Doanh nghiệp 2020 ghi nhận bốn loại hình doanh nghiệp cơ bản: công ty trách nhiệm hữu hạn (gồm một thành viên và hai thành viên trở lên), công ty cổ phần, công ty hợp danh và doanh nghiệp tư nhân. Mỗi loại hình ra đời nhằm đáp ứng những nhu cầu kinh doanh khác nhau, từ hộ kinh doanh nhỏ muốn chuyển đổi cho đến doanh nghiệp có tham vọng gọi vốn rộng rãi.

Điểm mấu chốt phân biệt các loại hình nằm ở chế độ chịu trách nhiệm: trách nhiệm hữu hạn (chỉ trong phạm vi vốn góp) hay trách nhiệm vô hạn (bằng toàn bộ tài sản của chủ sở hữu).

Công ty trách nhiệm hữu hạn

Công ty TNHH một thành viên do một tổ chức hoặc một cá nhân làm chủ sở hữu. Chủ sở hữu chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản của công ty trong phạm vi số vốn điều lệ. Đây là lựa chọn được nhiều cá nhân khởi nghiệp ưa chuộng vì cơ cấu gọn nhẹ và quyền kiểm soát tập trung.

Công ty TNHH hai thành viên trở lên có từ 2 đến 50 thành viên là tổ chức hoặc cá nhân. Các thành viên cùng chịu trách nhiệm trong phạm vi phần vốn đã góp. Loại hình này phù hợp với nhóm bạn bè, người thân hoặc đối tác cùng góp vốn kinh doanh, vẫn giữ được tính khép kín tương đối khi việc chuyển nhượng phần vốn góp phải ưu tiên chào bán cho các thành viên hiện hữu.

Một đặc điểm pháp lý cần lưu ý: công ty TNHH không được phát hành cổ phần. Vì vậy nếu doanh nghiệp có kế hoạch huy động vốn từ công chúng trong tương lai, đây là điểm hạn chế cần cân nhắc.

Công ty cổ phần

Công ty cổ phần có vốn điều lệ chia thành các phần bằng nhau gọi là cổ phần. Số lượng cổ đông tối thiểu là 3 và không giới hạn tối đa. Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp.

Ưu thế lớn nhất của công ty cổ phần là khả năng huy động vốn linh hoạt thông qua phát hành cổ phần và các loại chứng khoán khác theo quy định pháp luật. Cổ đông cũng dễ dàng chuyển nhượng cổ phần của mình. Đây là loại hình thường được lựa chọn cho các dự án quy mô lớn, cần nhiều nhà đầu tư, hoặc hướng tới niêm yết. Đổi lại, cơ cấu quản trị (Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị) phức tạp hơn và yêu cầu tuân thủ chặt chẽ hơn.

Công ty hợp danh và doanh nghiệp tư nhân

Công ty hợp danh phải có ít nhất hai thành viên hợp danh là cá nhân, chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ của công ty. Ngoài ra có thể có thành viên góp vốn chỉ chịu trách nhiệm hữu hạn. Loại hình này thường gặp ở các ngành đề cao uy tín cá nhân và trình độ chuyên môn.

Doanh nghiệp tư nhân do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động. Chủ doanh nghiệp tư nhân không được đồng thời là chủ hộ kinh doanh hay thành viên hợp danh của công ty hợp danh. Mỗi cá nhân chỉ được thành lập một doanh nghiệp tư nhân.

Tiêu chí lựa chọn loại hình phù hợp

Khi cân nhắc lựa chọn, bạn nên đánh giá theo các tiêu chí sau:

  • Số lượng người góp vốn: một mình nên chọn TNHH một thành viên hoặc doanh nghiệp tư nhân; nhiều người chọn TNHH hai thành viên trở lên hoặc công ty cổ phần.
  • Mức độ rủi ro chấp nhận: nếu muốn giới hạn rủi ro trong phạm vi vốn góp, nên ưu tiên loại hình có chế độ trách nhiệm hữu hạn.
  • Nhu cầu huy động vốn: có kế hoạch gọi vốn rộng rãi hoặc niêm yết thì công ty cổ phần là lựa chọn tối ưu.
  • Khả năng quản trị: bộ máy càng đông thành viên thì yêu cầu quản trị, biên bản, nghị quyết càng chặt chẽ.

Không có loại hình nào tốt nhất cho mọi trường hợp, chỉ có loại hình phù hợp nhất với mục tiêu và nguồn lực cụ thể của bạn. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp khởi đầu với TNHH để đơn giản hóa vận hành, sau đó chuyển đổi sang công ty cổ phần khi quy mô mở rộng và phát sinh nhu cầu gọi vốn.

Lời khuyên từ góc độ luật sư

Quyết định loại hình ngay từ đầu ảnh hưởng đến thuế, cơ cấu quản trị, khả năng chuyển nhượng và cả định hướng phát triển. Trước khi đăng ký, bạn nên rà soát kỹ Điều lệ, dự liệu trước các tình huống tăng vốn, thêm thành viên hay chuyển nhượng. Một sự tư vấn bài bản ở giai đoạn này thường tiết kiệm rất nhiều chi phí điều chỉnh về sau.

Cần luật sư hỗ trợ vấn đề này?

Tham khảo dịch vụ Thành lập doanh nghiệp trọn gói của Công ty Luật TNHH MULTILAW — tư vấn miễn phí, minh bạch chi phí, đại diện trực tiếp tại Tòa án. Hotline: 0946 220 880.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.