Thủ tục ly hôn đơn phương từng bước

Nắm được thủ tục ly hôn đơn phương theo từng bước sẽ giúp bạn chủ động, đỡ bỡ ngỡ khi làm việc với Tòa án. Về bản chất, đây là một vụ án dân sự được giải quyết theo trình tự, thủ tục của Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Dưới đây là các bước cơ bản từ lúc nộp đơn đến khi có bản án.

Bước 1: Chuẩn bị và nộp hồ sơ khởi kiện

Trước hết, bạn chuẩn bị đơn khởi kiện cùng các tài liệu, chứng cứ kèm theo (giấy đăng ký kết hôn, giấy tờ nhân thân, khai sinh của con, giấy tờ tài sản nếu yêu cầu chia, chứng cứ về căn cứ ly hôn).

Về nơi nộp đơn: từ ngày 01/7/2025, hệ thống Tòa án có thay đổi lớn, không còn Tòa án nhân dân cấp huyện; thẩm quyền giải quyết sơ thẩm các vụ việc ly hôn thuộc về Tòa án nhân dân khu vực. Với ly hôn đơn phương, theo nguyên tắc chung, đơn được nộp tại Tòa án nơi bị đơn (người bị yêu cầu ly hôn) cư trú hoặc làm việc. Bạn có thể nộp trực tiếp, gửi qua bưu điện hoặc nộp trực tuyến theo hướng dẫn của Tòa án.

Bước 2: Tòa án xem xét và thụ lý

Sau khi nhận đơn, Tòa án xem xét trong thời hạn luật định. Nếu hồ sơ hợp lệ và thuộc thẩm quyền, Tòa án sẽ thông báo cho người khởi kiện nộp tiền tạm ứng án phí. Bạn nộp tiền tại cơ quan thi hành án và nộp lại biên lai cho Tòa. Tòa án thụ lý vụ án kể từ khi nhận được biên lai này. Nếu hồ sơ thiếu, Tòa sẽ yêu cầu sửa đổi, bổ sung trong một thời hạn nhất định.

Bước 3: Chuẩn bị xét xử và hòa giải

Trong giai đoạn chuẩn bị xét xử, Tòa án tiến hành các thủ tục: thông báo thụ lý cho bị đơn, lấy lời khai, thu thập, xác minh chứng cứ, mở phiên họp kiểm tra việc giao nộp, tiếp cận, công khai chứng cứ và hòa giải.

Hòa giải là thủ tục bắt buộc. Nếu hòa giải thành (vợ chồng đoàn tụ), Tòa án ra quyết định đình chỉ giải quyết. Nếu hòa giải không thành, Tòa án lập biên bản và đưa vụ án ra xét xử. Riêng căn cứ ly hôn tại Khoản 1 Điều 56 cũng đòi hỏi điều kiện hòa giải tại Tòa án không thành.

Bước 4: Mở phiên tòa xét xử sơ thẩm

Khi vụ án được đưa ra xét xử, Tòa án mở phiên tòa sơ thẩm. Tại phiên tòa, Hội đồng xét xử xem xét yêu cầu ly hôn, vấn đề con chung và tài sản chung trên cơ sở chứng cứ, lời trình bày của các bên. Nếu bị đơn đã được triệu tập hợp lệ mà vắng mặt, Tòa án có thể xét xử vắng mặt theo Điều 227 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.

Căn cứ kết quả tranh tụng, Tòa án ra bản án: chấp nhận hoặc không chấp nhận yêu cầu ly hôn, đồng thời giải quyết về con cái, tài sản (nếu có yêu cầu).

Bước 5: Bản án có hiệu lực hoặc kháng cáo, kháng nghị

Sau khi tuyên án sơ thẩm, các đương sự có quyền kháng cáo và Viện kiểm sát có quyền kháng nghị trong thời hạn luật định. Nếu không có kháng cáo, kháng nghị, bản án sơ thẩm sẽ có hiệu lực pháp luật. Khi đó, quan hệ hôn nhân chính thức chấm dứt kể từ ngày bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật. Nếu có kháng cáo, kháng nghị, vụ án được xét xử phúc thẩm tại Tòa án có thẩm quyền (Tòa án nhân dân cấp tỉnh).

Một vài lưu ý quan trọng

• Hãy theo dõi sát các thông báo, giấy triệu tập của Tòa để không bỏ lỡ lịch làm việc, hòa giải, xét xử.
• Chuẩn bị kỹ phần trình bày về nguyên nhân ly hôn, nguyện vọng nuôi con và phương án tài sản.
• Nếu vụ việc phức tạp (tranh chấp con, tài sản lớn, bị đơn vắng mặt, có yếu tố nước ngoài), nên có luật sư đồng hành để bảo vệ quyền lợi tốt nhất.

Tòa giải quyết những vấn đề gì trong vụ ly hôn?

Khi xét xử ly hôn đơn phương, Tòa án không chỉ quyết định việc có cho ly hôn hay không, mà còn xem xét đồng thời các quan hệ gắn liền:

• Quan hệ hôn nhân: chấp nhận hoặc không chấp nhận yêu cầu ly hôn dựa trên căn cứ Điều 56.
• Quyền nuôi con và cấp dưỡng: Tòa căn cứ quyền lợi mọi mặt của con để giao con cho một bên trực tiếp nuôi; con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con. Bên không trực tiếp nuôi có nghĩa vụ cấp dưỡng.
• Tài sản chung, nợ chung: nếu có yêu cầu, Tòa chia tài sản theo nguyên tắc chia đôi nhưng có tính đến công sức đóng góp, hoàn cảnh của mỗi bên, lợi ích chính đáng của vợ con.

Vì vậy, ngay từ đơn khởi kiện, bạn nên nêu rõ nguyện vọng về cả ba nhóm vấn đề này để Tòa có cơ sở giải quyết trọn vẹn.

Thời điểm chấm dứt hôn nhân

Nhiều người nhầm rằng cứ tuyên án xong là hết quan hệ vợ chồng. Thực tế, quan hệ hôn nhân chỉ chấm dứt kể từ ngày bản án, quyết định ly hôn của Tòa án có hiệu lực pháp luật. Đối với bản án sơ thẩm, nếu trong thời hạn luật định không có kháng cáo, kháng nghị thì bản án mới có hiệu lực. Sau đó, các bên có thể yêu cầu Tòa cấp trích lục bản án để thực hiện các thủ tục liên quan như cập nhật tình trạng hôn nhân.

Hiểu rõ năm bước trên sẽ giúp bạn đi qua quá trình ly hôn đơn phương một cách bình tĩnh, đúng pháp luật và hiệu quả hơn.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.