Thẩm quyền giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài

Sau khi xác định vụ việc của mình thuộc nhóm ly hôn có yếu tố nước ngoài, câu hỏi tiếp theo mà hầu hết khách hàng đặt ra tại Công ty Luật TNHH MULTILAW là: nộp đơn ở đâu, tòa án nào có thẩm quyền giải quyết? Đây là vấn đề quan trọng nhưng cũng dễ gây nhầm lẫn, đặc biệt trong bối cảnh tổ chức hệ thống tòa án đã có thay đổi từ ngày 01/7/2025.

Căn cứ pháp lý về thẩm quyền

Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 không trực tiếp quy định chi tiết về cấp tòa án mà dẫn chiếu sang luật tố tụng. Cụ thể, Điều 123 của Luật này nêu rõ thẩm quyền giải quyết các vụ việc hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài tại Tòa án được thực hiện theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự. Đồng thời, Điều 127 khẳng định việc ly hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài, giữa người nước ngoài thường trú ở Việt Nam được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam.

Như vậy, để biết chính xác tòa án nào có thẩm quyền, chúng ta phải dựa vào các quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự về thẩm quyền theo cấp và thẩm quyền theo lãnh thổ.

Thẩm quyền theo cấp tòa án

Theo quy định trước thời điểm 01/7/2025, các vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài, tức có đương sự hoặc tài sản ở nước ngoài, hoặc cần ủy thác tư pháp cho cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài, về nguyên tắc thuộc thẩm quyền giải quyết sơ thẩm của Tòa án nhân dân cấp tỉnh. Đây là điểm khác biệt căn bản so với các vụ ly hôn thông thường trong nước vốn thuộc tòa án cấp huyện.

Bộ luật Tố tụng dân sự cũng quy định một ngoại lệ đáng chú ý: đối với vụ việc ly hôn giữa công dân Việt Nam cư trú ở khu vực biên giới với công dân của nước láng giềng cùng cư trú ở khu vực biên giới với Việt Nam, thì thẩm quyền lại thuộc về tòa án cấp huyện nơi cư trú của công dân Việt Nam. Đây là trường hợp đặc thù nhằm tạo thuận lợi cho người dân vùng biên.

Lưu ý quan trọng: thay đổi tổ chức tòa án từ 01/7/2025

Từ ngày 01/7/2025, tổ chức hệ thống Tòa án nhân dân đã được sắp xếp lại. Theo các văn bản về đổi mới tổ chức bộ máy, hệ thống không còn Tòa án nhân dân cấp cao, và Tòa án nhân dân cấp huyện được thay thế bằng Tòa án nhân dân khu vực. Sự thay đổi này kéo theo việc điều chỉnh cách phân định thẩm quyền giữa các cấp tòa án.

Vì việc áp dụng cụ thể trong từng vụ ly hôn có yếu tố nước ngoài sau mốc 01/7/2025 còn phụ thuộc vào quy định chi tiết và hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền, chúng tôi khuyến nghị đương sự không nên tự suy đoán. Về nguyên tắc, vụ việc sẽ do Tòa án có thẩm quyền theo quy định giải quyết, và việc xác định đó cần căn cứ vào quy định pháp luật đang có hiệu lực tại thời điểm nộp đơn. Đây cũng là lý do nên tham vấn luật sư hoặc liên hệ trực tiếp tòa án nơi dự kiến nộp đơn để được hướng dẫn chính xác trước khi nộp hồ sơ.

Thẩm quyền theo lãnh thổ

Bên cạnh thẩm quyền theo cấp, còn cần xác định thẩm quyền theo lãnh thổ, tức là tòa án ở địa phương nào. Nguyên tắc chung trong tố tụng dân sự là tòa án nơi bị đơn cư trú, làm việc có thẩm quyền giải quyết. Đối với ly hôn, nếu hai bên thỏa thuận được thì có thể yêu cầu tòa án nơi cư trú của một trong hai bên giải quyết.

Trong các vụ việc có yếu tố nước ngoài, khi một bên đang ở nước ngoài, việc xác định nơi cư trú của bên còn lại ở Việt Nam thường là căn cứ thực tế để lựa chọn tòa án. Đây là vấn đề cần cân nhắc kỹ, bởi nó ảnh hưởng đến việc tống đạt, đi lại và tiến độ giải quyết.

Trường hợp công nhận bản án ly hôn của tòa án nước ngoài

Một tình huống cũng cần lưu ý là khi hai bên đã ly hôn theo bản án, quyết định của tòa án nước ngoài và muốn bản án đó có hiệu lực tại Việt Nam. Khi đó, vấn đề không phải là giải quyết ly hôn mới mà là thủ tục công nhận và cho thi hành tại Việt Nam bản án, quyết định của tòa án nước ngoài, hoặc ghi chú vào sổ hộ tịch việc ly hôn đã được giải quyết ở nước ngoài theo pháp luật về hộ tịch. Đây là hai con đường khác nhau, và việc lựa chọn đúng phụ thuộc vào hoàn cảnh cụ thể.

Tư vấn từ MULTILAW

Xác định đúng thẩm quyền là tiền đề để vụ ly hôn được thụ lý nhanh chóng. Với những thay đổi về tổ chức tòa án, việc cập nhật quy định mới là rất cần thiết. Đội ngũ luật sư hôn nhân và gia đình của Công ty Luật TNHH MULTILAW sẵn sàng hỗ trợ anh chị rà soát hồ sơ và xác định nơi nộp đơn phù hợp. Mọi nhu cầu tư vấn, anh chị có thể liên hệ hotline 0946 220 880.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.