Quyền yêu cầu cấp dưỡng nuôi con khi ly hôn đơn phương

Khi vợ chồng ly hôn, con cái là đối tượng dễ bị tổn thương nhất, đặc biệt về điều kiện vật chất để sinh hoạt, học tập và phát triển. Vì vậy, pháp luật đặt ra nghĩa vụ cấp dưỡng nhằm bảo đảm người con vẫn nhận được sự hỗ trợ tài chính từ cả cha và mẹ, dù chỉ một người trực tiếp nuôi dưỡng. Trong vụ ly hôn đơn phương, quyền yêu cầu cấp dưỡng là một nội dung quan trọng mà người trực tiếp nuôi con cần nắm rõ.

Cơ sở pháp lý của nghĩa vụ cấp dưỡng

Theo Điều 82 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con. Bên cạnh đó, Điều 110 của Luật quy định cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình trong trường hợp không sống chung với con. Như vậy, nghĩa vụ cấp dưỡng phát sinh một cách tự nhiên đối với người không trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn.

Người trực tiếp nuôi con, theo Điều 83 của Luật, có quyền yêu cầu người không trực tiếp nuôi con thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng. Đây là quyền chính đáng và được pháp luật bảo vệ, kể cả trong vụ ly hôn đơn phương khi hai bên không tự thỏa thuận được với nhau.

Đối tượng được cấp dưỡng

Không phải mọi trường hợp đều phát sinh nghĩa vụ cấp dưỡng vô thời hạn. Đối tượng được cấp dưỡng bao gồm:

• Con chưa thành niên (dưới 18 tuổi).
• Con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Đối với con đã thành niên có đầy đủ khả năng lao động và tự nuôi sống bản thân thì về nguyên tắc không còn thuộc diện được cấp dưỡng bắt buộc.

Mức cấp dưỡng được xác định thế nào

Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thỏa thuận. Việc thỏa thuận căn cứ vào hai yếu tố: thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng. Trường hợp các bên không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.

Điều này có nghĩa là pháp luật không ấn định một con số cố định cho tất cả mọi người. Trong vụ ly hôn đơn phương, nếu hai bên không thống nhất, Tòa án sẽ cân nhắc cả khả năng tài chính của người phải cấp dưỡng lẫn nhu cầu chính đáng của con để đưa ra mức phù hợp, tránh tình trạng quá sức người cấp dưỡng nhưng cũng bảo đảm quyền lợi tối thiểu của con.

Phương thức cấp dưỡng

Theo Điều 117 của Luật, việc cấp dưỡng có thể được thực hiện theo nhiều phương thức linh hoạt:

• Định kỳ hằng tháng, hằng quý, nửa năm hoặc hằng năm.
• Một lần (cấp dưỡng trọn gói).

Các bên cũng có thể thỏa thuận thay đổi phương thức cấp dưỡng hoặc tạm ngừng cấp dưỡng khi người có nghĩa vụ lâm vào hoàn cảnh khó khăn về kinh tế, không có khả năng thực hiện. Trong thực tế, phương thức cấp dưỡng hằng tháng là phổ biến nhất vì phù hợp với nhu cầu chi tiêu thường xuyên của trẻ. Phương thức cấp dưỡng một lần thường được lựa chọn khi người có nghĩa vụ muốn thực hiện dứt điểm, hoặc khi có lo ngại về việc bên kia có thể trốn tránh, không thực hiện đều đặn về sau.

Bên cạnh mức và phương thức, các bên cũng có thể thỏa thuận về việc tăng mức cấp dưỡng theo thời gian, bởi nhu cầu của con thường tăng dần khi lớn lên và khi chi phí sinh hoạt, học tập thay đổi. Nếu phát sinh tình huống mới làm mức cấp dưỡng đã ấn định không còn phù hợp, các bên có quyền thỏa thuận lại hoặc yêu cầu Tòa án xem xét điều chỉnh.

Yêu cầu cấp dưỡng trong vụ ly hôn đơn phương

Khi khởi kiện ly hôn đơn phương, người trực tiếp nuôi con nên đưa yêu cầu cấp dưỡng vào ngay trong đơn để Tòa án giải quyết đồng thời. Để Tòa án có cơ sở ấn định mức hợp lý, người yêu cầu cần cung cấp tài liệu chứng minh nhu cầu thiết yếu của con như chi phí ăn uống, học hành, khám chữa bệnh, đồng thời cung cấp thông tin về khả năng thu nhập của bên phải cấp dưỡng nếu có.

Một điểm cần lưu ý là nghĩa vụ cấp dưỡng và quyền thăm nom con là hai vấn đề độc lập. Người không trực tiếp nuôi con vẫn có quyền thăm con dù việc cấp dưỡng có vướng mắc; ngược lại, không thể lấy lý do bị cản trở thăm con để từ chối hoàn toàn nghĩa vụ cấp dưỡng. Việc tách bạch này nhằm bảo vệ quyền lợi của con một cách toàn diện.

Khi nghĩa vụ cấp dưỡng không được thực hiện

Sau khi bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực mà người phải cấp dưỡng không tự nguyện thực hiện, người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự áp dụng biện pháp cưỡng chế. Việc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng kéo dài còn có thể bị xem xét trách nhiệm theo quy định pháp luật. Do đó, người được giao nuôi con không nên bỏ qua quyền yêu cầu cấp dưỡng, bởi đây là quyền lợi hợp pháp gắn liền với sự phát triển của con.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.