Quyền thăm nom, chăm sóc con sau khi ly hôn thuận tình

Ly hôn chấm dứt quan hệ vợ chồng, nhưng không chấm dứt quan hệ giữa cha mẹ và con. Đây là nguyên tắc nền tảng của pháp luật hôn nhân và gia đình Việt Nam. Sau khi thuận tình ly hôn, người không trực tiếp nuôi con vẫn giữ những quyền và nghĩa vụ rất quan trọng đối với con, trong đó nổi bật là quyền thăm nom, chăm sóc con. Hiểu rõ quyền này giúp bảo vệ lợi ích của con và giữ gìn mối liên hệ tình cảm dù cha mẹ không còn chung sống.

Quyền thăm nom con là quyền luật định

Theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, sau khi ly hôn, cha hoặc mẹ không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở. Đây là quyền được pháp luật bảo hộ, không phải sự ban phát của người đang trực tiếp nuôi con.

Nguyên tắc này xuất phát từ lợi ích của chính đứa trẻ: con cần được duy trì tình cảm và sự quan tâm từ cả cha lẫn mẹ, bất kể cha mẹ có còn là vợ chồng hay không.

Người trực tiếp nuôi con và gia đình của họ không được cản trở việc thăm nom. Hành vi ngăn cản trái pháp luật quyền thăm nom có thể bị xử lý theo quy định.

Khi quyền thăm nom bị lạm dụng

Quyền thăm nom không phải là tuyệt đối nếu bị lạm dụng gây hại cho con. Luật quy định rõ: nếu cha, mẹ không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó.

Đây là sự cân bằng cần thiết: pháp luật vừa bảo vệ quyền của người không trực tiếp nuôi con, vừa đặt lợi ích và sự an toàn của trẻ lên trên hết.

Nghĩa vụ của người trực tiếp nuôi con

Ở chiều ngược lại, người đang trực tiếp nuôi con cũng có những nghĩa vụ. Cha, mẹ trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi, đồng thời không được cản trở người không trực tiếp nuôi con trong việc thăm nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

Thực tế, nhiều mâu thuẫn sau ly hôn xuất phát từ việc một bên dùng con như công cụ để gây áp lực với bên kia. Cách hành xử này không chỉ trái pháp luật mà còn để lại tổn thương tâm lý cho trẻ.

Nghĩa vụ chăm sóc, cấp dưỡng song hành cùng quyền thăm nom

Quyền thăm nom luôn đi kèm với nghĩa vụ. Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con theo thỏa thuận hoặc theo quyết định của Tòa án. Cấp dưỡng là cách người không trực tiếp nuôi con tiếp tục thực hiện trách nhiệm vật chất với con.

Cha mẹ, dù trực tiếp hay không trực tiếp nuôi con, đều có nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con chưa thành niên hoặc con đã thành niên nhưng mất năng lực hành vi dân sự, không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Có thể thay đổi người trực tiếp nuôi con không?

Có. Sau khi ly hôn, nếu có lý do chính đáng, vì lợi ích của con, cha hoặc mẹ có quyền yêu cầu Tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con. Việc thay đổi được giải quyết khi:

• Cha, mẹ có thỏa thuận về việc thay đổi người trực tiếp nuôi con phù hợp với lợi ích của con; hoặc
• Người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con.

Đối với con từ đủ 7 tuổi trở lên, khi giải quyết việc thay đổi người trực tiếp nuôi con, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con.

Quyền và nghĩa vụ của người trực tiếp nuôi con đối với bên kia

Luật cũng quy định cụ thể về quan hệ giữa hai bên cha mẹ sau ly hôn liên quan đến con. Cha, mẹ trực tiếp nuôi con cùng các thành viên gia đình không được cản trở người không trực tiếp nuôi con trong việc thăm nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Đồng thời, người không trực tiếp nuôi con cũng phải tôn trọng quyền của con được sống chung với người đang trực tiếp nuôi.

Cách tiếp cận này cho thấy pháp luật nhìn nhận việc nuôi dạy con sau ly hôn là trách nhiệm chung của cả cha và mẹ, không phải là đặc quyền của riêng người đang giữ con. Sự hợp tác, thiện chí giữa hai bên chính là điều kiện quan trọng nhất để con không bị tổn thương vì sự đổ vỡ của cha mẹ.

Thỏa thuận về con trong thuận tình ly hôn nên rõ ràng

Vì những lý do trên, ngay từ khi thỏa thuận thuận tình ly hôn, các bên nên ghi nhận càng cụ thể càng tốt về: ai trực tiếp nuôi con, mức và phương thức cấp dưỡng, lịch thăm nom, cách thức liên hệ với con. Một thỏa thuận rõ ràng, khả thi sẽ giảm thiểu xung đột về sau và bảo vệ tốt nhất quyền lợi của con. Chẳng hạn, thay vì chỉ ghi chung chung là được thăm nom, các bên có thể thỏa thuận cụ thể về tần suất, thời gian, địa điểm gặp con, việc đón con vào dịp lễ, Tết, nghỉ hè, để hạn chế tối đa những tranh cãi không đáng có.

Cha mẹ ly hôn nhưng tình thương dành cho con không nên bị chia cắt. Pháp luật tạo hành lang để cả hai cùng tiếp tục thực hiện trách nhiệm làm cha, làm mẹ. Tôn trọng quyền thăm nom của nhau chính là tôn trọng quyền được yêu thương của chính con mình.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.