Quyền nuôi con khi ly hôn có yếu tố nước ngoài

Trong các vụ ly hôn có yếu tố nước ngoài, tranh chấp về quyền trực tiếp nuôi con thường là vấn đề căng thẳng nhất, bởi nó gắn liền với việc đứa trẻ sẽ sống ở Việt Nam hay ở nước ngoài, ảnh hưởng sâu sắc đến tương lai của con. Hiểu đúng quy định của pháp luật Việt Nam về quyền nuôi con giúp cha mẹ bảo vệ quyền lợi của mình và quan trọng hơn là bảo đảm lợi ích tốt nhất cho con.

Nguyên tắc thỏa thuận trước, Tòa án quyết định sau

Theo Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, sau khi ly hôn, cha mẹ vẫn có quyền, nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, nghĩa vụ và quyền của mỗi bên đối với con; nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con.

Hai mốc tuổi quan trọng

Pháp luật đặt ra hai mốc tuổi đặc biệt khi xác định quyền nuôi con:

• Con dưới 36 tháng tuổi: được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.
• Con từ đủ 7 tuổi trở lên: khi quyết định giao con cho ai nuôi, Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con.

Đây là những quy định mang tính nguyên tắc, nhưng tiêu chí cao nhất xuyên suốt vẫn là quyền lợi về mọi mặt của con, bao gồm điều kiện vật chất và điều kiện tinh thần.

Yếu tố nước ngoài ảnh hưởng thế nào đến quyết định

Khi một bên là người nước ngoài hoặc sinh sống ở nước ngoài, Tòa án vẫn áp dụng nguyên tắc bảo đảm quyền lợi về mọi mặt của con. Tuy nhiên trên thực tế, các yếu tố như môi trường sống, khả năng ổn định chỗ ở, điều kiện học tập, sự gần gũi với người thân, khả năng chăm sóc trực tiếp và sự thích nghi về ngôn ngữ, văn hóa của con thường được cân nhắc kỹ. Việc một bên cư trú ở nước ngoài không đương nhiên khiến họ mất quyền nuôi con, nhưng bên đó cần chứng minh được điều kiện bảo đảm cho sự phát triển toàn diện của con.

Chứng cứ nên chuẩn bị

Để thuyết phục Tòa án giao con cho mình trực tiếp nuôi, cha hoặc mẹ nên chuẩn bị:

• Chứng cứ về thu nhập, công việc ổn định, chỗ ở phù hợp;
• Chứng cứ về thời gian và khả năng trực tiếp chăm sóc con;
• Chứng cứ về môi trường giáo dục, y tế, sinh hoạt thuận lợi cho con;
• Đối với con từ đủ 7 tuổi, ý kiến, nguyện vọng của con được thể hiện đúng quy định.

Thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn

Luật cũng cho phép thay đổi người trực tiếp nuôi con sau khi ly hôn khi có thỏa thuận của cha mẹ phù hợp với lợi ích của con, hoặc khi người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Vì vậy, quyết định ban đầu của Tòa án không phải là vĩnh viễn nếu hoàn cảnh thay đổi.

Tranh chấp quyền nuôi con có yếu tố nước ngoài đòi hỏi sự chuẩn bị chứng cứ bài bản và am hiểu cả pháp luật trong nước lẫn thực tiễn xét xử. Đội ngũ luật sư hôn nhân và gia đình có thể đồng hành cùng quý vị để bảo vệ tốt nhất quyền lợi của con và của chính mình.

Quyền và nghĩa vụ của người không trực tiếp nuôi con

Việc không được trực tiếp nuôi con không đồng nghĩa với việc cắt đứt mối quan hệ giữa cha hoặc mẹ với con. Theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi, có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con, đồng thời có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở. Đây là quy định nhân văn, bảo đảm con vẫn nhận được sự quan tâm từ cả cha và mẹ sau khi gia đình tan vỡ. Tuy nhiên, nếu việc lạm dụng quyền thăm nom gây cản trở hoặc ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom của người đó.

Ngược lại, người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu người không trực tiếp nuôi con thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng, yêu cầu cùng các thành viên gia đình tôn trọng quyền được nuôi con của mình; đồng thời phải tạo điều kiện để bên kia thực hiện quyền thăm nom. Việc hiểu rõ và tôn trọng các quyền, nghĩa vụ này giúp giảm xung đột sau ly hôn, đặc biệt khi một bên ở xa hoặc ở nước ngoài và việc gặp con trở nên khó khăn hơn.

Khi con sinh sống ở nước ngoài cùng một bên

Trong nhiều vụ việc, con có thể đang sinh sống ở nước ngoài cùng cha hoặc mẹ. Khi đó, ngoài quy định của pháp luật Việt Nam, các bên còn cần lưu ý đến pháp luật của nước nơi con cư trú liên quan đến quyền nuôi con và việc đưa con ra hoặc về nước. Việc tự ý đưa con đi khỏi nơi cư trú hợp pháp khi chưa có sự đồng thuận hoặc quyết định của cơ quan có thẩm quyền có thể dẫn đến những hệ quả pháp lý phức tạp ở cả hai quốc gia. Vì vậy, mọi quyết định liên quan đến nơi cư trú của con nên được cân nhắc kỹ và tốt nhất là có sự tư vấn của luật sư.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.