Phân chia tài sản chung khi ly hôn thuận tình

Phân chia tài sản chung khi ly hôn thuận tình là vấn đề được nhiều cặp vợ chồng quan tâm bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi kinh tế của mỗi người sau khi chấm dứt hôn nhân. Khác với ly hôn đơn phương, trong ly hôn thuận tình hai bên đã thống nhất chấm dứt quan hệ vợ chồng, nên việc chia tài sản chủ yếu dựa trên sự thỏa thuận. Tuy nhiên, để thỏa thuận đó được Tòa án công nhận và có giá trị thi hành, các bên cần hiểu đúng các nguyên tắc pháp luật.

Nguyên tắc tôn trọng thỏa thuận của vợ chồng

Theo Điều 59 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, việc giải quyết tài sản khi ly hôn trước hết do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì Tòa án giải quyết theo quy định. Trong thuận tình ly hôn, đây là nguyên tắc trung tâm: vợ chồng được toàn quyền tự định đoạt việc chia tài sản chung của mình. Hai người có thể chia đôi, chia theo tỷ lệ khác, hoặc thống nhất để một bên nhận toàn bộ một loại tài sản và bù trừ bằng tài sản khác, miễn là sự thỏa thuận đó tự nguyện và không nhằm trốn tránh nghĩa vụ với người thứ ba.

Điều 55 yêu cầu Tòa án công nhận thuận tình ly hôn khi hai bên đã thỏa thuận được việc chia tài sản. Vì vậy, một thỏa thuận tài sản rõ ràng, đầy đủ sẽ giúp quá trình giải quyết nhanh chóng hơn.

Phân biệt tài sản chung và tài sản riêng

Trước khi chia, cần xác định đâu là tài sản chung. Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác trong thời kỳ hôn nhân; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung. Quyền sử dụng đất mà vợ, chồng có được sau khi kết hôn cũng là tài sản chung, trừ trường hợp được thừa kế riêng, được tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng.

Ngược lại, tài sản riêng gồm tài sản mỗi người có trước khi kết hôn; tài sản được thừa kế riêng, được tặng cho riêng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản phục vụ nhu cầu thiết yếu và các tài sản khác theo quy định. Khi ly hôn, tài sản riêng của ai thuộc về người đó. Đối với tài sản còn tranh chấp về nguồn gốc, các bên cần chứng minh; nếu không có căn cứ xác định là tài sản riêng thì được coi là tài sản chung.

Nguyên tắc chia tài sản chung theo luật

Trong trường hợp vợ chồng không thỏa thuận được và để Tòa án quyết định, hoặc khi cần tham chiếu cho công bằng, Điều 59 đưa ra các nguyên tắc đáng lưu ý:

• Tài sản chung được chia đôi nhưng có tính đến các yếu tố như hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng; công sức đóng góp của mỗi bên vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung.
• Lao động của vợ, chồng trong gia đình được coi như lao động có thu nhập.
• Bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp để các bên có điều kiện tiếp tục lao động tạo thu nhập.
• Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của vợ, con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Tài sản chung được chia bằng hiện vật; nếu không chia được bằng hiện vật thì chia theo giá trị, bên nào nhận phần tài sản bằng hiện vật có giá trị lớn hơn phần mình được hưởng thì phải thanh toán cho bên kia phần chênh lệch.

Một số tài sản đặc thù cần lưu ý

Đối với nhà ở, quyền sử dụng đất, ô tô, cổ phần, phần vốn góp trong doanh nghiệp, việc chia thường phức tạp vì liên quan đến thủ tục đăng ký sang tên và quyền lợi của bên thứ ba. Khi thỏa thuận, vợ chồng nên mô tả chính xác tài sản, ghi rõ ai nhận, giá trị quy đổi và nghĩa vụ thanh toán chênh lệch nếu có. Đối với nợ chung, các bên cũng nên thỏa thuận rõ ai chịu trách nhiệm, đồng thời lưu ý nghĩa vụ với chủ nợ vẫn được giải quyết theo quy định pháp luật và thỏa thuận với chủ nợ.

Giá trị pháp lý và lời khuyên thực tiễn

Khi Tòa án ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự về tài sản, thỏa thuận này có hiệu lực và là căn cứ để các bên thực hiện thủ tục sang tên, đăng ký quyền sở hữu. Nếu một bên không tự nguyện thi hành, bên còn lại có quyền yêu cầu thi hành án.

Trên thực tế, không ít trường hợp các bên chỉ muốn ly hôn nhanh và để lại phần tài sản tự giải quyết sau. Điều này tiềm ẩn rủi ro tranh chấp về sau. Để bảo đảm thỏa thuận chặt chẽ, đúng luật và thuận lợi khi đăng ký, bạn nên tham vấn luật sư. Công ty Luật TNHH MULTILAW (Hà Nội, hotline 0946 220 880) có thể hỗ trợ rà soát, định giá và soạn thảo thỏa thuận phân chia tài sản phù hợp.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.