Ly hôn với người nước ngoài đang sinh sống tại Việt Nam

Khi một bên là người nước ngoài đang sinh sống, làm việc tại Việt Nam, việc ly hôn vẫn hoàn toàn có thể được giải quyết tại tòa án Việt Nam. Trên thực tế, đây là nhóm vụ việc khá phổ biến tại Hà Nội và các thành phố lớn, nơi có đông người nước ngoài cư trú lâu dài. Hiểu đúng cơ sở pháp lý và trình tự sẽ giúp đương sự tránh được nhiều rắc rối kéo dài.

Cơ sở pháp lý xác định thẩm quyền

Theo Điều 127 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, việc ly hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài, hoặc giữa người nước ngoài với nhau đang thường trú ở Việt Nam, được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam theo quy định của Luật này. Như vậy, nếu người nước ngoài đang sinh sống tại Việt Nam thì tòa án Việt Nam có cơ sở thụ lý vụ việc.

Điều 121 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 cũng khẳng định quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài được tôn trọng và bảo vệ phù hợp với pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Người nước ngoài tại Việt Nam có quyền, nghĩa vụ như công dân Việt Nam trong quan hệ hôn nhân và gia đình, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Tòa án nào giải quyết?

Vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài thuộc nhóm tranh chấp, yêu cầu có đương sự ở nước ngoài hoặc cần ủy thác tư pháp, được điều chỉnh theo Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Cần lưu ý rằng từ ngày 01/7/2025, mô hình tổ chức tòa án nhân dân có sự thay đổi gắn với chính quyền địa phương hai cấp. Do đó, để xác định chính xác tòa án có thẩm quyền sơ thẩm đối với từng vụ việc cụ thể, đương sự nên kiểm tra theo quy định tổ chức tòa án và tố tụng dân sự đang có hiệu lực tại thời điểm nộp đơn, hoặc tham vấn luật sư để được hướng dẫn nơi nộp hồ sơ đúng.

Hai hình thức: thuận tình và đơn phương

Cũng như các vụ ly hôn trong nước, ly hôn với người nước ngoài đang sinh sống tại Việt Nam có thể theo hai hướng.

• Thuận tình ly hôn: hai bên cùng tự nguyện chấm dứt hôn nhân và đã thỏa thuận được về con chung, tài sản. Tòa án xem xét, công nhận thuận tình ly hôn nếu thỏa thuận bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con. Hình thức này thường nhanh và đỡ căng thẳng hơn.
• Đơn phương ly hôn: một bên yêu cầu khi có căn cứ về việc đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được. Bên yêu cầu cần đưa ra chứng cứ phù hợp để tòa án xem xét.

Giấy tờ thường cần chuẩn bị

Hồ sơ thực tế phụ thuộc vào từng tòa và từng vụ việc, nhưng nhìn chung bao gồm các nhóm sau:

• Đơn xin ly hôn (thuận tình hoặc đơn phương).
• Bản chính hoặc bản sao hợp lệ giấy chứng nhận kết hôn.
• Giấy tờ tùy thân: căn cước công dân của bên Việt Nam; hộ chiếu, thị thực, giấy tờ cư trú của người nước ngoài.
• Giấy khai sinh của con chung (nếu có).
• Tài liệu về tài sản chung nếu có tranh chấp.

Giấy tờ do cơ quan nước ngoài cấp thường phải được hợp pháp hóa lãnh sự (trừ trường hợp được miễn theo điều ước quốc tế) và dịch ra tiếng Việt, chứng thực theo quy định.

Một số lưu ý quan trọng

Việc người nước ngoài đang cư trú tại Việt Nam giúp quá trình tống đạt văn bản tố tụng thuận lợi hơn nhiều so với trường hợp họ đã về nước. Tuy vậy, đương sự vẫn nên giữ địa chỉ liên hệ rõ ràng và hợp tác với tòa án trong suốt quá trình giải quyết.

Đối với con chung và tài sản, nếu hai bên thỏa thuận được thì tòa án ghi nhận; nếu không, tòa sẽ phân xử theo nguyên tắc của Luật Hôn nhân và gia đình 2014, bảo đảm quyền lợi của con và sự công bằng giữa hai bên.

Trình tự giải quyết tại tòa án

Về cơ bản, vụ ly hôn với người nước ngoài đang sinh sống tại Việt Nam đi qua các bước quen thuộc của tố tụng dân sự: nộp đơn và hồ sơ tại tòa án có thẩm quyền; tòa án xem xét, yêu cầu bổ sung nếu thiếu; thụ lý và thông báo nộp tạm ứng án phí; hòa giải; rồi xét xử hoặc ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn. Với trường hợp thuận tình và đầy đủ giấy tờ, quá trình thường ngắn hơn đáng kể so với đơn phương.

Một thuận lợi lớn khi người nước ngoài còn cư trú tại Việt Nam là việc tống đạt giấy triệu tập, thông báo của tòa án diễn ra thuận lợi, không phải thực hiện ủy thác tư pháp ra nước ngoài như trường hợp bị đơn đã về nước. Đây là yếu tố giúp rút ngắn thời gian giải quyết và giảm chi phí phát sinh.

Lưu ý về giấy tờ cư trú và quốc tịch

Người nước ngoài tham gia tố tụng cần xuất trình hộ chiếu còn giá trị và giấy tờ chứng minh việc cư trú hợp pháp tại Việt Nam như thị thực, thẻ tạm trú hoặc thẻ thường trú. Trường hợp giấy đăng ký kết hôn được thực hiện ở nước ngoài, bản giấy tờ này thường phải được hợp pháp hóa lãnh sự (trừ khi được miễn theo điều ước quốc tế), dịch sang tiếng Việt và chứng thực trước khi nộp.

Khi vụ việc có nhiều tình tiết phức tạp về quốc tịch, tài sản ở nhiều nơi hay tranh chấp quyền nuôi con, sự hỗ trợ của luật sư chuyên về hôn nhân gia đình có yếu tố nước ngoài sẽ giúp tiết kiệm thời gian và hạn chế sai sót về thủ tục. Công ty Luật TNHH MULTILAW tại Hà Nội đồng hành cùng khách hàng trong các vụ việc dạng này qua hotline 0946 220 880.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.