Ly hôn thuận tình vắng mặt một bên có được không?

Ly hôn thuận tình vắng mặt một bên là tình huống phổ biến khi một trong hai vợ chồng đi làm xa, ở nước ngoài hoặc vì lý do cá nhân không thể trực tiếp tham gia phiên họp tại Tòa án. Nhiều người lo lắng rằng nếu không có mặt thì Tòa án sẽ không giải quyết. Vậy pháp luật quy định thế nào về việc vắng mặt trong thủ tục thuận tình ly hôn?

Thuận tình ly hôn được giải quyết theo thủ tục việc dân sự

Yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn được Tòa án giải quyết theo thủ tục giải quyết việc dân sự theo Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Khác với vụ án dân sự có tranh chấp, việc dân sự là yêu cầu Tòa án công nhận một sự kiện pháp lý khi các bên đã đồng thuận. Tòa án sẽ mở phiên họp giải quyết việc dân sự, trong đó có thủ tục hòa giải đoàn tụ. Việc xác định ai cần có mặt và hệ quả của sự vắng mặt phụ thuộc vào tính chất của thủ tục này.

Bản chất của thuận tình ly hôn đòi hỏi sự tự nguyện của cả hai

Điều quan trọng nhất cần hiểu là thuận tình ly hôn dựa trên sự tự nguyện thực sự của cả hai vợ chồng. Theo Điều 55 Luật Hôn nhân và gia đình 2014, Tòa án chỉ công nhận thuận tình ly hôn khi xét thấy hai bên thật sự tự nguyện ly hôn và đã thỏa thuận về tài sản, việc nuôi con. Để xác minh tính tự nguyện và sự thỏa thuận này, về nguyên tắc Tòa án cần làm việc với cả hai bên.

Chính vì vậy, nếu một bên hoàn toàn vắng mặt mà không thể hiện rõ ý chí tự nguyện, Tòa án khó có cơ sở để công nhận thuận tình. Trên thực tiễn, khi đương sự được triệu tập hợp lệ nhưng vắng mặt, phiên họp có thể bị hoãn; nếu vắng mặt nhiều lần không có lý do chính đáng, việc giải quyết có thể bị ảnh hưởng và Tòa án có thể đình chỉ việc dân sự.

Giải pháp khi một bên không thể trực tiếp tham gia

Vắng mặt vì không thể sắp xếp dự phiên họp không đồng nghĩa với việc không thể ly hôn thuận tình. Pháp luật tố tụng dân sự cho phép một số cách thức để đương sự thể hiện ý chí mà không nhất thiết phải luôn có mặt:

• Có đơn đề nghị giải quyết vắng mặt: đương sự có thể làm đơn trình bày rõ ý chí tự nguyện ly hôn, nội dung đã thỏa thuận và đề nghị Tòa án giải quyết khi mình vắng mặt.
• Cung cấp đầy đủ tài liệu thể hiện sự thỏa thuận: văn bản thỏa thuận về tài sản, nuôi con, cấp dưỡng có chữ ký của cả hai bên.

Tuy nhiên, cần lưu ý quan hệ hôn nhân là quan hệ nhân thân gắn liền với mỗi người, nên việc ủy quyền cho người khác thay mặt tham gia tố tụng để ly hôn không được chấp nhận. Người vắng mặt có thể nhờ luật sư hỗ trợ về thủ tục, chuẩn bị hồ sơ, nhưng ý chí ly hôn vẫn phải do chính đương sự thể hiện.

Phân biệt vắng mặt tại phiên họp và vắng mặt khỏi thủ tục

Cần phân biệt hai khái niệm dễ gây nhầm lẫn. Vắng mặt tại phiên họp chỉ việc đương sự không trực tiếp đến trụ sở Tòa án trong buổi làm việc đã được triệu tập, nhưng vẫn thể hiện ý chí qua đơn từ, tài liệu. Còn vắng mặt khỏi thủ tục là khi đương sự hoàn toàn không liên lạc, không phản hồi, không thể hiện được sự tự nguyện. Trường hợp thứ nhất, nếu có đơn đề nghị giải quyết vắng mặt hợp lệ và hồ sơ thể hiện rõ thỏa thuận, Tòa án vẫn có cơ sở xem xét. Trường hợp thứ hai thì rất khó công nhận thuận tình vì thiếu căn cứ xác định ý chí.

Vì vậy, nếu một bên biết trước mình không thể có mặt, điều quan trọng nhất là chủ động chuẩn bị đầy đủ văn bản thể hiện ý chí tự nguyện ly hôn và nội dung đã thỏa thuận, nộp cho Tòa án trước khi diễn ra phiên họp. Việc này giúp Tòa án có đủ tài liệu để đánh giá, tránh tình trạng phải hoãn nhiều lần hoặc đình chỉ giải quyết.

Trường hợp vắng mặt khiến không còn là thuận tình

Nếu một bên vắng mặt và đồng thời không thể hiện được sự tự nguyện, hoặc rút lại sự đồng thuận, thì không còn đủ điều kiện công nhận thuận tình ly hôn. Khi đó, nếu một bên vẫn muốn ly hôn, vụ việc có thể chuyển sang hướng giải quyết ly hôn theo yêu cầu của một bên. Lúc này, việc một bên cố tình vắng mặt sẽ được xử lý theo các quy định về xét xử vắng mặt trong vụ án dân sự, khác với thủ tục việc dân sự.

Thẩm quyền giải quyết và lưu ý mới

Về cơ quan giải quyết, từ ngày 01/7/2025, theo quy định mới về tổ chức hệ thống Tòa án, Tòa án nhân dân khu vực là cấp có thẩm quyền giải quyết sơ thẩm các yêu cầu, vụ việc về hôn nhân và gia đình, trong đó có thuận tình ly hôn. Người dân nộp hồ sơ tại Tòa án có thẩm quyền theo quy định về thẩm quyền theo lãnh thổ.

Kết luận

Như vậy, ly hôn thuận tình khi một bên vắng mặt vẫn có thể thực hiện được trong một số trường hợp, với điều kiện bên vắng mặt vẫn thể hiện rõ ý chí tự nguyện và sự thỏa thuận thông qua đơn từ, tài liệu hợp lệ. Tuy nhiên, do đây là quan hệ nhân thân và phụ thuộc nhiều vào việc xác minh tính tự nguyện, mỗi trường hợp cần được đánh giá cụ thể. Để được tư vấn chính xác, bạn nên liên hệ luật sư. Công ty Luật TNHH MULTILAW (Hà Nội, hotline 0946 220 880) sẵn sàng hỗ trợ bạn chuẩn bị hồ sơ phù hợp.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.