Ly hôn thuận tình khi một bên đang ở nước ngoài

Ngày càng nhiều cặp vợ chồng người Việt sống xa nhau, một người ở trong nước, một người định cư hoặc làm việc ở nước ngoài. Khi cả hai cùng mong muốn chấm dứt hôn nhân một cách êm thấm, ly hôn thuận tình vẫn là lựa chọn khả thi, dù một bên đang ở nước ngoài. Vấn đề mấu chốt nằm ở thủ tục: làm sao để Tòa án Việt Nam tiếp nhận và giải quyết khi một bên không có mặt trực tiếp.

Đây là vụ việc có yếu tố nước ngoài

Việc một bên cư trú ở nước ngoài khiến quan hệ hôn nhân mang yếu tố nước ngoài. Trước đây, loại việc này ở cấp sơ thẩm thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh. Từ ngày 01/7/2025, cùng với việc tổ chức lại hệ thống Tòa án, các vụ, việc hôn nhân và gia đình ở cấp sơ thẩm, kể cả có yếu tố nước ngoài, do Tòa án nhân dân khu vực giải quyết. Người yêu cầu nộp hồ sơ tại Tòa án nhân dân khu vực nơi đương sự ở trong nước cư trú, làm việc.

Vấn đề cốt lõi: ly hôn không được ủy quyền

Nhiều người lầm tưởng rằng người ở nước ngoài có thể làm giấy ủy quyền để người thân ở Việt Nam thay mình ra Tòa ly hôn. Điều này không đúng. Khoản 4 Điều 85 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 quy định rõ: đối với việc ly hôn, đương sự không được ủy quyền cho người khác thay mặt mình tham gia tố tụng. Lý do là quyền yêu cầu ly hôn gắn liền với quyền nhân thân, chỉ chính người trong cuộc mới có thể thể hiện ý chí.

Tuy nhiên, luật chỉ cấm ủy quyền việc tham gia tố tụng về quan hệ hôn nhân, chứ không cấm ủy quyền các phần khác. Cụ thể, đương sự ở nước ngoài vẫn có thể:

• Ủy quyền cho người khác nộp đơn và tài liệu, chứng cứ tại Tòa án.
• Ủy quyền cho người khác tham gia phần giải quyết tranh chấp về tài sản (nếu có).

Giải pháp khi không thể về Việt Nam

Vì không thể ủy quyền ý chí ly hôn, người ở nước ngoài có hai hướng xử lý phổ biến:

Gửi đơn và đề nghị xét xử, giải quyết vắng mặt

Người ở nước ngoài tự ký đơn yêu cầu thuận tình ly hôn, trình bày rõ sự tự nguyện, ý kiến về con và tài sản, đồng thời có văn bản đề nghị Tòa án giải quyết vắng mặt. Khi đương sự có đơn đề nghị giải quyết vắng mặt và thể hiện rõ ý chí, Tòa án có cơ sở để tiến hành giải quyết mà không cần người đó hiện diện trực tiếp.

Về Việt Nam tham dự phiên họp

Nếu có điều kiện, người ở nước ngoài về nước tham dự phiên họp giải quyết việc thuận tình ly hôn sẽ giúp thủ tục thuận lợi và nhanh hơn.

Yêu cầu về giấy tờ từ nước ngoài

Giấy tờ do cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài cấp, để được Tòa án Việt Nam chấp nhận, theo nguyên tắc chung phải được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật công chứng sang tiếng Việt. Các giấy tờ thường gặp gồm:

• Bản sao hộ chiếu, giấy tờ cư trú ở nước ngoài.
• Văn bản đề nghị giải quyết vắng mặt, đơn yêu cầu có chữ ký của người ở nước ngoài. Văn bản này nên được chứng thực chữ ký tại cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam ở nước sở tại hoặc theo cách thức được công nhận.

Nếu hôn nhân được đăng ký tại nước ngoài, trước khi ly hôn tại Việt Nam thường cần thực hiện thủ tục ghi chú kết hôn để công nhận tại Việt Nam.

Trình tự giải quyết

Về cơ bản, thủ tục thuận tình ly hôn có một bên ở nước ngoài vẫn theo quy trình: nộp hồ sơ, Tòa án thụ lý, mở phiên họp giải quyết việc dân sự. Điểm khác biệt chủ yếu là khâu tống đạt văn bản tố tụng ra nước ngoài và xác minh ý chí của đương sự vắng mặt, nên thời gian thường dài hơn so với vụ việc trong nước.

Mấu chốt để ly hôn thuận tình khi một bên ở nước ngoài thành công và nhanh chóng là chứng minh được sự tự nguyện thật sự của cả hai bên bằng giấy tờ hợp lệ.

Những lưu ý giúp rút ngắn thời gian

Vì vụ việc có yếu tố nước ngoài thường kéo dài hơn, các bên nên chủ động một số việc sau:

• Chuẩn bị toàn bộ giấy tờ nước ngoài và hoàn tất hợp pháp hóa lãnh sự, dịch công chứng trước khi nộp, tránh để Tòa án phải yêu cầu bổ sung nhiều lần.
• Soạn đơn yêu cầu rõ ràng, thể hiện đầy đủ ý chí tự nguyện ly hôn, thỏa thuận về con và tài sản để Tòa án không phải làm rõ thêm.
• Cung cấp địa chỉ liên lạc chính xác ở nước ngoài để khâu tống đạt văn bản tố tụng diễn ra thuận lợi.
• Nếu hai bên đã thỏa thuận xong toàn bộ về con và tài sản, nên ghi rõ trong hồ sơ để hạn chế phát sinh nội dung cần xác minh.

Bên cạnh đó, cần lưu ý rằng quyết định công nhận thuận tình ly hôn có hiệu lực pháp luật ngay sau khi được ban hành và không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm. Đây là một ưu điểm của con đường thuận tình so với ly hôn đơn phương, giúp các bên sớm ổn định cuộc sống mới.

Kết luận

Khoảng cách địa lý không phải rào cản không thể vượt qua. Khi cả hai cùng thiện chí, việc chuẩn bị đơn từ đúng quy định, hợp pháp hóa giấy tờ và có văn bản đề nghị giải quyết vắng mặt rõ ràng sẽ giúp quá trình diễn ra suôn sẻ. Do tính phức tạp của khâu tống đạt và xác minh xuyên quốc gia, các bên nên chuẩn bị kỹ ngay từ đầu để tránh phải bổ sung nhiều lần. Với những hồ sơ có nhiều tình tiết phức tạp, sự đồng hành của người có chuyên môn pháp lý sẽ giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và công sức.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.