Ly hôn thuận tình có yếu tố nước ngoài: thủ tục và những điều cần biết

Ly hôn thuận tình là trường hợp cả hai vợ chồng cùng tự nguyện chấm dứt quan hệ hôn nhân và đã thỏa thuận được với nhau về việc chia tài sản, về việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con. Khi quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài, chẳng hạn một bên là người nước ngoài, một bên định cư ở nước ngoài, hoặc tài sản chung nằm ở nước ngoài, thì bản chất thuận tình không thay đổi nhưng thủ tục giải quyết phức tạp hơn đáng kể về giấy tờ, thẩm quyền và thời gian.

Khi nào được xem là có yếu tố nước ngoài

Theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài là quan hệ mà có ít nhất một bên tham gia là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài; hoặc các bên tham gia đều là công dân Việt Nam nhưng căn cứ để xác lập, thay đổi, chấm dứt quan hệ đó theo pháp luật nước ngoài, phát sinh tại nước ngoài hoặc tài sản liên quan đến quan hệ đó ở nước ngoài.

Điều 121 của Luật khẳng định ở Việt Nam, quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài được tôn trọng và bảo vệ phù hợp với pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Người nước ngoài trong quan hệ với công dân Việt Nam có các quyền, nghĩa vụ như công dân Việt Nam, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Thẩm quyền giải quyết

Điều 127 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định việc ly hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài, giữa người nước ngoài với nhau thường trú ở Việt Nam được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam. Trường hợp bên là công dân Việt Nam không thường trú ở Việt Nam vào thời điểm yêu cầu ly hôn thì việc ly hôn được giải quyết theo pháp luật của nước nơi thường trú chung của vợ chồng; nếu họ không có nơi thường trú chung thì giải quyết theo pháp luật Việt Nam.

Về thẩm quyền của Tòa án, từ ngày 01/7/2025 hệ thống Tòa án nhân dân được tổ chức lại theo ba cấp gồm Tòa án nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân cấp tỉnh và Tòa án nhân dân khu vực, kết thúc hoạt động của Tòa án nhân dân cấp huyện và Tòa án nhân dân cấp cao. Do đó, người dân cần xác định đúng Tòa án có thẩm quyền tại thời điểm nộp đơn theo quy định tố tụng và phân cấp hiện hành. Việc nắm rõ nơi nộp hồ sơ ngay từ đầu giúp tránh trả lại đơn và kéo dài thời gian.

Hồ sơ và giấy tờ cần chuẩn bị

Hồ sơ yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn thường bao gồm:

• Đơn yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, thỏa thuận nuôi con, chia tài sản (có chữ ký của cả hai vợ chồng);
• Bản chính Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn; nếu kết hôn ở nước ngoài thì cần giấy tờ chứng minh việc kết hôn hợp lệ;
• Giấy tờ tùy thân của hai bên: căn cước, hộ chiếu, giấy tờ cư trú;
• Giấy khai sinh của con chung (nếu có);
• Giấy tờ về tài sản chung nếu có yêu cầu Tòa án ghi nhận thỏa thuận.

Đặc biệt với yếu tố nước ngoài, các giấy tờ do cơ quan nước ngoài cấp thường phải được hợp pháp hóa lãnh sự (trừ trường hợp được miễn theo điều ước quốc tế) và dịch sang tiếng Việt, có công chứng hoặc chứng thực bản dịch. Đây là khâu mất nhiều thời gian nhất, nên cần chuẩn bị sớm.

Lưu ý về sự tự nguyện và thỏa thuận

Để được công nhận thuận tình ly hôn, Tòa án phải xác định cả hai bên thực sự tự nguyện và đã thỏa thuận đầy đủ về con cái, tài sản. Nếu một bên ở nước ngoài không thể về Việt Nam, việc thể hiện ý chí và tham gia phiên họp cần được thực hiện theo đúng quy định tố tụng; thực tế nhiều trường hợp một bên vắng mặt khiến vụ việc chuyển sang hướng giải quyết khác. Vì vậy, vợ chồng nên trao đổi kỹ và lập văn bản thỏa thuận rõ ràng trước khi nộp hồ sơ.

Với kinh nghiệm xử lý các vụ việc hôn nhân có yếu tố nước ngoài, đội ngũ luật sư có thể hỗ trợ rà soát giấy tờ, tư vấn về hợp pháp hóa lãnh sự, soạn thỏa thuận và xác định đúng cơ quan có thẩm quyền, giúp quá trình diễn ra thuận lợi và đúng pháp luật.

Pháp luật áp dụng cho việc ly hôn

Một điểm quan trọng mà các cặp vợ chồng có yếu tố nước ngoài cần lưu ý là không phải mọi trường hợp đều áp dụng pháp luật Việt Nam. Điều 127 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 đã phân định rõ: nếu cả hai vợ chồng cùng thường trú ở Việt Nam thì việc ly hôn được giải quyết theo pháp luật Việt Nam; nhưng nếu bên là công dân Việt Nam không thường trú ở Việt Nam vào thời điểm yêu cầu ly hôn thì áp dụng pháp luật của nước nơi thường trú chung của vợ chồng. Việc xác định đúng pháp luật áp dụng ngay từ đầu giúp các bên dự liệu chính xác về điều kiện, thủ tục và hệ quả pháp lý của việc ly hôn, tránh tình trạng nộp hồ sơ rồi mới phát hiện không thuộc thẩm quyền hoặc không đúng luật áp dụng.

Quá trình giải quyết tại Tòa án

Đối với yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn, sau khi thụ lý, Tòa án tiến hành các bước theo trình tự tố tụng dân sự, trong đó có thủ tục hòa giải. Pháp luật khuyến khích hòa giải để vợ chồng có cơ hội đoàn tụ; nếu hòa giải đoàn tụ không thành mà hai bên vẫn giữ nguyện vọng ly hôn và thỏa thuận được về con cái, tài sản trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con, thì Tòa án ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn. Trong các vụ việc có yếu tố nước ngoài, nếu một bên đang ở nước ngoài, việc tham gia các phiên họp và thể hiện ý chí cần được thực hiện đúng quy định, có thể phát sinh thêm thời gian so với vụ việc thông thường. Vì vậy, hai bên nên thống nhất phương án phối hợp ngay từ giai đoạn chuẩn bị để quá trình diễn ra suôn sẻ.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.