Ly hôn thuận tình nhưng chưa thỏa thuận được tài sản thì sao?

Trong thực tế, không ít cặp vợ chồng đã thống nhất chấm dứt hôn nhân một cách êm thấm, nhưng lại không tìm được tiếng nói chung về việc chia khối tài sản tích lũy trong thời kỳ hôn nhân. Câu hỏi đặt ra là: khi đã đồng ý ly hôn nhưng chưa thỏa thuận được về tài sản, Tòa án sẽ xử lý thế nào? Đây là tình huống pháp lý có cách giải quyết khá đặc thù mà nhiều người chưa nắm rõ.

Thuận tình ly hôn đòi hỏi thỏa thuận trọn vẹn

Theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, Tòa án chỉ ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn khi hai bên không chỉ tự nguyện ly hôn mà còn đã thỏa thuận được về việc chia tài sản và về việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con.

Điều này có nghĩa: thuận tình ly hôn theo đúng nghĩa pháp lý là sự đồng thuận trọn vẹn ở cả ba nội dung, gồm chấm dứt hôn nhân, chia tài sản và vấn đề con cái. Khi còn vướng mắc ở một trong các nội dung này, đặc biệt là tài sản, thì điều kiện để công nhận thuận tình chưa được đáp ứng đầy đủ.

Hai hướng giải quyết phổ biến

Hướng thứ nhất: tách phần tài sản, vẫn thuận tình về hôn nhân và con

Pháp luật không buộc các bên phải giải quyết mọi thứ cùng một lúc. Nếu hai vợ chồng thống nhất ly hôn và thống nhất được vấn đề con cái, nhưng chưa muốn hoặc chưa thể chia tài sản, họ hoàn toàn có quyền yêu cầu Tòa công nhận thuận tình ly hôn và thỏa thuận về con, còn phần tài sản để các bên tự thỏa thuận hoặc giải quyết bằng một vụ kiện riêng sau này.

Trong trường hợp này, Tòa vẫn ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn về quan hệ hôn nhân và con cái. Quan hệ tài sản chưa được phân chia sẽ không bị mất đi: bất kỳ lúc nào sau ly hôn, một bên cũng có thể khởi kiện yêu cầu chia tài sản chung. Cách làm này giúp các bên sớm được giải phóng khỏi quan hệ hôn nhân mà không bị kéo dài chỉ vì tranh chấp tài sản chưa ngã ngũ.

Hướng thứ hai: chuyển từ việc dân sự sang vụ án dân sự

Nếu các bên yêu cầu Tòa giải quyết luôn cả phần tài sản nhưng không thể tự thỏa thuận, thì bản chất tranh chấp đã xuất hiện. Khi đó, yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn (vốn là một việc dân sự, giải quyết theo thủ tục giải quyết việc dân sự) không còn phù hợp, bởi giữa hai bên đã phát sinh tranh chấp về tài sản.

Trong tình huống này, Tòa án sẽ đình chỉ giải quyết việc dân sự về yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn và thụ lý vụ án theo thủ tục giải quyết vụ án dân sự để giải quyết tranh chấp về tài sản (cùng với quan hệ hôn nhân và con nếu có yêu cầu).

Khi đã chuyển thành vụ án dân sự, Tòa sẽ áp dụng đầy đủ các bước tố tụng như xác minh, thu thập chứng cứ, định giá tài sản, hòa giải và xét xử. Kết quả không còn là một quyết định công nhận, mà là một bản án, và bản án này có thể bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm trong thời hạn luật định.

Nguyên tắc chia tài sản chung

Khi Tòa phải phân chia tài sản, nguyên tắc cốt lõi theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 là tài sản chung của vợ chồng về cơ bản được chia đôi, nhưng có tính đến các yếu tố như: hoàn cảnh của gia đình và của vợ, chồng; công sức đóng góp của mỗi bên vào việc tạo lập, duy trì và phát triển khối tài sản chung; bảo vệ lợi ích chính đáng của mỗi bên trong sản xuất, kinh doanh và nghề nghiệp; cũng như lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng.

Hệ quả của mỗi lựa chọn

Việc chọn tách hay gộp phần tài sản kéo theo những hệ quả khác nhau mà các bên cần cân nhắc kỹ.

Nếu tách phần tài sản, ưu điểm là hôn nhân được chấm dứt nhanh, mỗi người sớm ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, tài sản chưa chia vẫn ở tình trạng sở hữu chung; nếu sau này một bên tự ý định đoạt hoặc giá trị tài sản biến động, việc giải quyết có thể phức tạp hơn. Khi khởi kiện chia tài sản chung sau ly hôn, bên yêu cầu vẫn phải nộp đơn, chứng minh và theo đuổi một vụ án dân sự riêng.

Nếu gộp giải quyết và phát sinh tranh chấp dẫn đến vụ án dân sự, ưu điểm là mọi vấn đề được giải quyết dứt điểm trong một lần, nhưng thời gian thường dài hơn do phải qua các bước thu thập chứng cứ, định giá, hòa giải và xét xử; chi phí (như tạm ứng án phí tính trên giá trị tài sản tranh chấp) cũng cao hơn.

Lời khuyên thực tế

Việc lựa chọn hướng đi nào nên căn cứ vào mong muốn và hoàn cảnh cụ thể. Nếu ưu tiên chấm dứt hôn nhân nhanh, hai bên nên tách phần tài sản ra giải quyết sau. Nếu muốn dứt điểm mọi quan hệ trong một lần, cần chuẩn bị tâm thế cho một vụ án dân sự đầy đủ với thời gian giải quyết dài hơn.

Lưu ý thêm về thẩm quyền: từ ngày 01/7/2025, các vụ việc ly hôn ở cấp sơ thẩm do Tòa án nhân dân khu vực giải quyết. Để tránh phải đi lại nhiều lần và bảo vệ tối đa quyền lợi tài sản của mình, các bên nên chuẩn bị kỹ hồ sơ chứng minh nguồn gốc, công sức đóng góp đối với từng tài sản ngay từ đầu, hoặc tham vấn luật sư trước khi quyết định gộp hay tách phần tài sản.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.