Ly hôn đơn phương khi bị đơn ở nước ngoài

Khi người vợ hoặc người chồng đang sinh sống, làm việc ở nước ngoài, việc ly hôn trở nên phức tạp hơn nhiều so với một vụ án thông thường. Đây là loại việc có "yếu tố nước ngoài", kéo theo những quy định riêng về thẩm quyền, về thủ tục tống đạt và thời gian giải quyết. Hiểu đúng những đặc thù này sẽ giúp bạn tránh được tâm lý sốt ruột và chuẩn bị hồ sơ phù hợp ngay từ đầu.

Thế nào là ly hôn có yếu tố nước ngoài?

Một vụ ly hôn được xem là có yếu tố nước ngoài khi một trong các bên ở nước ngoài, hoặc tài sản tranh chấp nằm ở nước ngoài, hoặc việc giải quyết cần được thực hiện ở nước ngoài. Trường hợp bị đơn (người bị kiện) đang cư trú, làm việc tại nước ngoài là một trong những tình huống phổ biến nhất thuộc nhóm này.

Thẩm quyền giải quyết

Trước đây, các vụ ly hôn có yếu tố nước ngoài thuộc thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh. Tuy nhiên, từ ngày 01/7/2025, cùng với việc tổ chức lại hệ thống tòa án, thẩm quyền giải quyết sơ thẩm các vụ việc ly hôn, bao gồm cả ly hôn có yếu tố nước ngoài, được giao cho Tòa án nhân dân khu vực. Người khởi kiện cần xác định đúng Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền để nộp hồ sơ, tránh việc bị trả lại hoặc chuyển hồ sơ làm kéo dài thời gian.

Vấn đề nan giải nhất: tống đạt văn bản ra nước ngoài

Điểm khiến các vụ ly hôn với bị đơn ở nước ngoài kéo dài chính là việc tống đạt thông báo, giấy triệu tập và các văn bản tố tụng cho bị đơn. Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, khi đương sự ở nước ngoài, Tòa án phải thực hiện việc tống đạt thông qua các kênh hợp pháp, trong đó có:

• Theo điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên;
• Theo đường ngoại giao đối với những nước chưa có điều ước với Việt Nam;
• Thông qua cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài đối với công dân Việt Nam đang ở nước ngoài.

Quá trình ủy thác tư pháp này thường mất nhiều thời gian, có thể kéo dài hàng tháng, thậm chí lâu hơn, do phụ thuộc vào sự phối hợp của cơ quan có thẩm quyền nước ngoài. Đây là lý do khách quan khiến các vụ án loại này không thể nhanh như ly hôn trong nước.

Trường hợp không xác định được địa chỉ của bị đơn

Một khó khăn lớn khác là khi người ở lại không biết chính xác địa chỉ của vợ hoặc chồng mình tại nước ngoài, hoặc người kia cố tình lẩn tránh. Trong những tình huống này, người khởi kiện cần cung cấp những thông tin tối đa mà mình có và đề nghị Tòa án hỗ trợ xác minh, chẳng hạn thông qua cơ quan quản lý xuất nhập cảnh để xác định việc người đó đã xuất cảnh. Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 cũng có những quy định riêng nhằm bảo đảm vụ án vẫn có thể được giải quyết khi đã áp dụng đầy đủ biện pháp tống đạt mà bị đơn vẫn vắng mặt, tránh để người ở lại bị mắc kẹt vô thời hạn.

Hồ sơ cần chuẩn bị

Bên cạnh các giấy tờ cơ bản của một vụ ly hôn, hồ sơ ly hôn với bị đơn ở nước ngoài cần lưu ý thêm:

• Đơn khởi kiện ly hôn, trong đó nêu rõ thông tin về nơi cư trú, làm việc của bị đơn ở nước ngoài nếu biết;
• Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn; trường hợp kết hôn ở nước ngoài cần thực hiện thủ tục ghi chú kết hôn theo quy định;
• Giấy tờ nhân thân của các bên, giấy khai sinh của con chung;
• Tài liệu chứng minh bị đơn đang ở nước ngoài, ví dụ thông tin xuất cảnh, địa chỉ liên hệ;
• Các giấy tờ, tài liệu bằng tiếng nước ngoài phải được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật công chứng sang tiếng Việt theo quy định.

Lời khuyên thực tiễn

Với loại việc này, chúng tôi thường khuyên thân chủ ba điều. Thứ nhất, hãy chuẩn bị tâm lý về thời gian, đây là yếu tố nằm ngoài tầm kiểm soát của cả đương sự lẫn Tòa án do phụ thuộc vào tống đạt quốc tế. Thứ hai, hãy thu thập và lưu giữ mọi thông tin liên lạc, địa chỉ của bên kia càng đầy đủ càng tốt, vì điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ. Thứ ba, nếu có thể thuyết phục bên kia hợp tác, chẳng hạn ký vào các văn bản cần thiết hoặc cung cấp địa chỉ rõ ràng, thời gian giải quyết sẽ được rút ngắn đáng kể.

Ly hôn khi bị đơn ở nước ngoài là một thủ tục đòi hỏi sự kiên nhẫn và hiểu biết về tố tụng có yếu tố nước ngoài. Việc đồng hành cùng một luật sư có kinh nghiệm trong lĩnh vực này sẽ giúp bạn chuẩn bị hồ sơ đúng ngay từ đầu, phối hợp hiệu quả với Tòa án và bảo vệ tốt nhất quyền lợi của mình về con cái cũng như tài sản.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.