Ly hôn đơn phương do ngoại tình: chứng minh thế nào cho thuyết phục

Khi một bên phát hiện vợ hoặc chồng ngoại tình, mong muốn chấm dứt hôn nhân là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, để Tòa án chấp nhận yêu cầu ly hôn đơn phương, người khởi kiện cần hiểu đúng bản chất pháp lý của vấn đề và biết cách thu thập chứng cứ một cách hợp pháp, có giá trị.

Ngoại tình không phải là một "căn cứ ly hôn" độc lập

Nhiều người lầm tưởng rằng chỉ cần chứng minh đối phương ngoại tình là Tòa án sẽ cho ly hôn. Thực tế, pháp luật hôn nhân và gia đình hiện hành không liệt kê "ngoại tình" như một căn cứ riêng. Theo khoản 1 Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc một bên có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được.

Như vậy, ngoại tình được xem xét dưới góc độ là một biểu hiện của việc vi phạm nghiêm trọng quyền và nghĩa vụ của vợ chồng. Pháp luật quy định vợ chồng có nghĩa vụ chung thủy, thương yêu, tôn trọng lẫn nhau. Việc một bên chung sống như vợ chồng với người khác hoặc có quan hệ ngoài hôn nhân chính là vi phạm nghĩa vụ chung thủy này.

Vai trò thực sự của chứng cứ ngoại tình

Trong vụ án ly hôn đơn phương, điều mà người khởi kiện cần làm rõ trước Tòa là hôn nhân đã lâm vào tình trạng trầm trọng, không thể tiếp tục. Chứng cứ ngoại tình có giá trị quan trọng để chứng minh nguyên nhân dẫn đến mâu thuẫn, sự rạn nứt tình cảm và sự đổ vỡ của mục đích hôn nhân.

Ngoài ra, việc chứng minh được lỗi của bên ngoại tình còn có ý nghĩa thiết thực khi giải quyết các vấn đề kèm theo. Theo điểm d khoản 2 Điều 59 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, khi chia tài sản chung, Tòa án có tính đến yếu tố lỗi của mỗi bên trong vi phạm quyền, nghĩa vụ của vợ chồng. Vì vậy, chứng cứ về hành vi ngoại tình có thể là cơ sở để bên không có lỗi được bảo vệ quyền lợi tốt hơn.

Các loại chứng cứ có thể sử dụng

Người khởi kiện có thể thu thập và cung cấp cho Tòa án nhiều dạng tài liệu, chứng cứ để chứng minh tình trạng hôn nhân và hành vi vi phạm, chẳng hạn như:

• Tin nhắn, thư từ, hình ảnh, dữ liệu điện tử thể hiện mối quan hệ ngoài hôn nhân;
• Lời khai của người làm chứng biết rõ sự việc;
• Biên bản, văn bản xử lý của cơ quan có thẩm quyền nếu có;
• Các tài liệu khác phản ánh mâu thuẫn vợ chồng, việc sống ly thân, không còn quan tâm chăm sóc nhau.

Cần lưu ý rằng chứng cứ phải được thu thập bằng phương thức hợp pháp. Việc xâm phạm trái phép đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật thư tín, điện thoại của người khác là hành vi vi phạm pháp luật và chứng cứ thu được theo cách đó có thể không được công nhận, thậm chí khiến người thu thập gặp rắc rối pháp lý.

Phân biệt với chế tài hành chính, hình sự

Hành vi ngoại tình ở mức "chung sống như vợ chồng" với người khác trong khi đang có vợ, có chồng có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, và trong trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng theo quy định của Bộ luật Hình sự thì có thể bị xử lý hình sự. Tuy nhiên, đây là các quan hệ pháp luật khác với việc giải quyết yêu cầu ly hôn. Trong vụ án dân sự về ly hôn, mục tiêu chứng minh hướng tới là tình trạng hôn nhân trầm trọng chứ không phải nhằm xử phạt người vi phạm.

Lời khuyên về cách trình bày trước Tòa

Để yêu cầu ly hôn được chấp nhận, người khởi kiện nên trình bày một cách trung thực, có hệ thống về quá trình chung sống, thời điểm và nguyên nhân phát sinh mâu thuẫn, các nỗ lực hàn gắn đã thực hiện nhưng không thành. Chứng cứ ngoại tình cần được đặt trong bức tranh tổng thể đó, nhằm cho thấy mục đích hôn nhân không còn đạt được. Sự rõ ràng, mạch lạc và tính hợp pháp của chứng cứ là yếu tố quyết định mức độ thuyết phục của hồ sơ.

Vì ranh giới giữa việc thu thập chứng cứ hợp pháp và hành vi xâm phạm quyền riêng tư đôi khi khá mong manh, người trong cuộc nên tham vấn luật sư chuyên về hôn nhân và gia đình để được hướng dẫn cách chuẩn bị hồ sơ vừa hiệu quả vừa an toàn về mặt pháp lý.

Hòa giải tại Tòa án vẫn là một bước bắt buộc

Cần lưu ý rằng, ngay cả khi đã có chứng cứ ngoại tình rõ ràng, Tòa án vẫn tiến hành hòa giải theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Khoản 1 Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 cũng đặt điều kiện "hòa giải tại Tòa án không thành" trước khi xem xét cho ly hôn. Hòa giải là cơ hội để hai bên nhìn nhận lại quan hệ hôn nhân; nếu hòa giải thành thì Tòa án ra quyết định công nhận hòa giải đoàn tụ thành. Trường hợp người khởi kiện vẫn kiên quyết ly hôn và có đủ căn cứ chứng minh hôn nhân đã trầm trọng, việc hòa giải không thành sẽ là cơ sở để vụ án được đưa ra xét xử. Do đó, người khởi kiện nên chuẩn bị tâm thế cho bước hòa giải, đồng thời giữ vững lập trường và chứng cứ của mình.

Giá trị của chứng cứ điện tử

Trong thời đại hiện nay, nhiều chứng cứ ngoại tình tồn tại dưới dạng dữ liệu điện tử như tin nhắn, hình ảnh, đoạn ghi âm, ghi hình. Pháp luật tố tụng dân sự thừa nhận thông điệp dữ liệu điện tử là một nguồn chứng cứ. Tuy nhiên, để được Tòa án chấp nhận, chứng cứ điện tử phải bảo đảm tính xác thực, không bị cắt ghép, chỉnh sửa và được thu thập hợp pháp. Người khởi kiện nên lưu giữ bản gốc, hạn chế chỉnh sửa và, khi cần, có thể đề nghị các biện pháp xác minh phù hợp để củng cố giá trị chứng minh của tài liệu.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.