Ly hôn đơn phương do bạo lực gia đình

Bạo lực gia đình là một trong những căn cứ ly hôn được pháp luật ghi nhận rõ ràng nhất. Tuy vậy, từ việc "là nạn nhân" đến việc "chứng minh được trước Tòa" lại là một khoảng cách không nhỏ. Nhiều người chịu đựng đòn roi, lời lẽ xúc phạm suốt nhiều năm nhưng khi muốn ly hôn lại lúng túng vì không biết bắt đầu từ đâu. Bài viết này giúp bạn hiểu rõ căn cứ pháp lý và cách bảo vệ mình.

Bạo lực gia đình theo pháp luật là gì?

Nhiều người vẫn nghĩ bạo lực gia đình chỉ là đánh đập. Trên thực tế, khái niệm này rộng hơn nhiều. Luật Phòng, chống bạo lực gia đình năm 2022 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2023) định nghĩa bạo lực gia đình là hành vi cố ý của thành viên gia đình gây tổn hại hoặc có khả năng gây tổn hại về thể chất, tinh thần, tình dục, kinh tế đối với thành viên khác trong gia đình. Như vậy, bạo lực không chỉ là bạo lực thể chất mà còn bao gồm:

• Bạo lực tinh thần: lăng mạ, chì chiết, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, cô lập, kiểm soát quá mức;
• Bạo lực tình dục: cưỡng ép quan hệ trái ý muốn;
• Bạo lực kinh tế: kiểm soát tài chính, chiếm đoạt thu nhập, buộc lệ thuộc về tiền bạc.

Việc hiểu đúng và đủ về các dạng bạo lực giúp nạn nhân nhận diện được tình trạng mình đang gánh chịu, thay vì cam chịu vì nghĩ rằng "không bị đánh thì chưa phải bạo lực".

Bạo lực gia đình là căn cứ ly hôn

Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 quy định rõ: khi vợ hoặc chồng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại Tòa án không thành thì Tòa án giải quyết cho ly hôn nếu có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được. Bạo lực gia đình vì thế là một căn cứ độc lập, được luật nêu lên hàng đầu.

Thu thập chứng cứ về hành vi bạo lực

Để Tòa chấp nhận, bạn cần chứng minh hành vi bạo lực bằng những tài liệu khách quan. Một số loại chứng cứ có giá trị cao gồm:

• Kết luận giám định thương tích, hồ sơ khám chữa bệnh: khi bị thương, hãy đến cơ sở y tế để được khám và lưu giữ hồ sơ;
• Hồ sơ tại cơ quan công an: đơn trình báo, biên bản làm việc, quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với người có hành vi bạo lực;
• Hình ảnh, video, tin nhắn, ghi âm: ghi lại hành vi đánh đập, đe dọa, lời lẽ xúc phạm;
• Lời khai của người làm chứng: hàng xóm, người thân chứng kiến sự việc;
• Xác nhận của tổ dân phố, cơ quan, tổ chức: ghi nhận tình trạng mâu thuẫn, bạo lực kéo dài.

Cần lưu ý thu thập chứng cứ theo cách hợp pháp, tránh xâm phạm quyền riêng tư của người khác một cách trái luật, để bảo đảm chứng cứ được Tòa chấp nhận và bảo vệ chính bản thân bạn.

Các biện pháp bảo vệ nạn nhân

Trong lúc tiến hành thủ tục ly hôn, an toàn của bạn là ưu tiên hàng đầu. Pháp luật về phòng, chống bạo lực gia đình cho phép áp dụng nhiều biện pháp bảo vệ, hỗ trợ nạn nhân, trong đó có biện pháp cấm tiếp xúc nhằm ngăn người có hành vi bạo lực đến gần nạn nhân trong một thời hạn nhất định. Bạn có thể đề nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã hoặc Tòa án xem xét áp dụng biện pháp này theo quy định. Khi cảm thấy nguy hiểm đến tính mạng, sức khỏe, hãy báo ngay cho cơ quan công an để được can thiệp kịp thời.

Quyền nuôi con trong vụ ly hôn do bạo lực

Hành vi bạo lực gia đình của một bên là một yếu tố bất lợi đáng kể khi Tòa xem xét giao con cho ai trực tiếp nuôi. Bởi nguyên tắc xuyên suốt là vì lợi ích mọi mặt của con, một môi trường có bạo lực rõ ràng không bảo đảm cho sự phát triển lành mạnh của trẻ. Vì vậy, nếu bạn là nạn nhân và mong muốn được nuôi con, chứng cứ về hành vi bạo lực của bên kia vừa giúp bạn ly hôn, vừa củng cố cơ sở giành quyền nuôi con.

Thủ tục và thẩm quyền

Người bị bạo lực nộp đơn khởi kiện ly hôn cùng các chứng cứ tại Tòa án có thẩm quyền. Từ ngày 01/7/2025, thẩm quyền giải quyết ly hôn sơ thẩm thuộc về Tòa án nhân dân khu vực; với ly hôn đơn phương, đơn được nộp tại Tòa án khu vực nơi bị đơn cư trú hoặc làm việc. Sau khi thụ lý, Tòa vẫn tiến hành thủ tục hòa giải; nếu hòa giải không thành và có đủ căn cứ về bạo lực, Tòa sẽ giải quyết cho ly hôn.

Không ai phải tiếp tục chịu đựng một cuộc hôn nhân đầy bạo lực. Pháp luật đứng về phía nạn nhân, vấn đề chỉ là biết cách sử dụng đúng các công cụ pháp lý. Nếu bạn đang trong hoàn cảnh này, hãy ưu tiên bảo đảm an toàn cho bản thân và con cái, đồng thời chủ động thu thập chứng cứ và tìm đến sự hỗ trợ pháp lý chuyên nghiệp.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.