Trong quá trình tư vấn tại Công ty Luật TNHH MULTILAW, chúng tôi nhận thấy nhiều người vẫn hiểu khá mơ hồ về khái niệm ly hôn có yếu tố nước ngoài. Không ít trường hợp cho rằng chỉ khi kết hôn với người mang quốc tịch nước ngoài thì mới gọi là vụ việc có yếu tố nước ngoài. Thực tế, phạm vi này rộng hơn nhiều và được xác định dựa trên những tiêu chí cụ thể của pháp luật Việt Nam, chứ không đơn thuần dựa vào quốc tịch của một bên.

Hiểu đúng về quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài

Để xác định một vụ ly hôn có phải là vụ việc có yếu tố nước ngoài hay không, cần quay lại khái niệm gốc trong Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014. Theo Điều 121 của Luật này, quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài là quan hệ mà ít nhất một bên tham gia là người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Bên cạnh đó, quan hệ giữa các bên đều là công dân Việt Nam nhưng căn cứ để xác lập, thay đổi, chấm dứt quan hệ đó theo pháp luật nước ngoài, phát sinh tại nước ngoài, hoặc tài sản liên quan đến quan hệ đó nằm ở nước ngoài cũng được coi là có yếu tố nước ngoài.

Như vậy, yếu tố nước ngoài có thể đến từ chủ thể (một bên là người nước ngoài, người Việt định cư ở nước ngoài), từ sự kiện pháp lý (kết hôn ở nước ngoài), hoặc từ đối tượng (tài sản ở nước ngoài). Một vụ ly hôn chỉ cần hội đủ một trong các dấu hiệu nêu trên là đã được xếp vào nhóm có yếu tố nước ngoài, kéo theo những đặc thù riêng về thẩm quyền và thủ tục.

Ly hôn có yếu tố nước ngoài là gì?

Trên cơ sở đó, có thể hiểu ly hôn có yếu tố nước ngoài là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng theo bản án, quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trong đó quan hệ hôn nhân mang một hoặc nhiều dấu hiệu của yếu tố nước ngoài như đã phân tích. Việc ly hôn này được pháp luật Việt Nam điều chỉnh tại Chương VIII của Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014, mà trọng tâm là Điều 127 về ly hôn có yếu tố nước ngoài.

Điều 127 quy định việc ly hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài, giữa người nước ngoài với nhau thường trú ở Việt Nam được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam. Trường hợp bên là công dân Việt Nam không thường trú ở Việt Nam vào thời điểm yêu cầu ly hôn thì việc ly hôn được giải quyết theo pháp luật của nước nơi thường trú chung của vợ chồng; nếu họ không có nơi thường trú chung thì giải quyết theo pháp luật Việt Nam. Đây là nguyên tắc nền tảng để xác định pháp luật áp dụng cho từng vụ việc cụ thể.

Các trường hợp thường gặp trên thực tế

Từ thực tiễn hành nghề, chúng tôi tổng hợp một số nhóm tình huống ly hôn có yếu tố nước ngoài phổ biến nhất:

  • Công dân Việt Nam ly hôn với người mang quốc tịch nước ngoài. Đây là hình dung quen thuộc nhất, khi một bên là người nước ngoài đang cư trú tại Việt Nam hoặc ở nước họ.
  • Hai vợ chồng đều là người Việt nhưng một bên đã định cư ở nước ngoài. Việc một người sang nước ngoài học tập, lao động rồi định cư là rất phổ biến, và khi phát sinh mâu thuẫn thì vụ ly hôn mang yếu tố nước ngoài dù cả hai cùng quốc tịch Việt Nam.
  • Vợ chồng đăng ký kết hôn tại nước ngoài. Khi sự kiện kết hôn phát sinh theo pháp luật nước ngoài, vụ việc cũng thuộc nhóm có yếu tố nước ngoài, kể cả khi cả hai sau đó cùng về Việt Nam sinh sống.
  • Vợ chồng có tài sản chung ở nước ngoài. Bất động sản, tài khoản, phần vốn góp hay các tài sản khác đặt tại nước ngoài cũng làm phát sinh yếu tố nước ngoài liên quan đến phân chia tài sản.
  • Người nước ngoài cùng thường trú tại Việt Nam ly hôn với nhau. Hai người nước ngoài đang thường trú ở Việt Nam vẫn có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam giải quyết.

Vì sao cần phân biệt rõ ngay từ đầu?

Việc xác định một vụ ly hôn có yếu tố nước ngoài hay không không chỉ mang tính học thuật. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến ba vấn đề then chốt: thứ nhất là pháp luật áp dụng (pháp luật Việt Nam hay pháp luật nước ngoài theo nguyên tắc tại Điều 127); thứ hai là tòa án có thẩm quyền giải quyết; và thứ ba là yêu cầu về hồ sơ, giấy tờ, đặc biệt là các tài liệu do cơ quan nước ngoài cấp cần hợp pháp hóa lãnh sự và dịch công chứng.

Nếu nhầm lẫn ngay từ khâu nhận diện, đương sự rất dễ nộp đơn sai nơi, chuẩn bị thiếu giấy tờ, dẫn đến bị trả lại đơn hoặc kéo dài thời gian giải quyết. Trong nhiều vụ việc, một sai sót nhỏ ở bước đầu có thể khiến quá trình ly hôn chậm lại nhiều tháng.

Lời khuyên từ MULTILAW

Khi nhận thấy quan hệ hôn nhân của mình có bất kỳ dấu hiệu nào liên quan đến yếu tố nước ngoài, anh chị nên rà soát kỹ về quốc tịch, nơi cư trú của hai bên, nơi đăng ký kết hôn và tình trạng tài sản trước khi nộp đơn. Việc xác định đúng bản chất vụ việc ngay từ đầu sẽ giúp lựa chọn đúng cơ quan giải quyết và chuẩn bị hồ sơ phù hợp.

Đội ngũ luật sư hôn nhân và gia đình của Công ty Luật TNHH MULTILAW (Hà Nội) thường xuyên hỗ trợ các vụ việc dạng này. Nếu cần trao đổi cụ thể về tình huống của mình, anh chị có thể liên hệ hotline 0946 220 880 để được tư vấn.

Cần luật sư hỗ trợ vấn đề này?

Tham khảo dịch vụ Ly hôn có yếu tố nước ngoài của Công ty Luật TNHH MULTILAW — tư vấn miễn phí, minh bạch chi phí, đại diện trực tiếp tại Tòa án. Hotline: 0946 220 880.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.