Khi vợ chồng ly hôn mà con chung mang quốc tịch nước ngoài, hoặc mang hai quốc tịch, vấn đề quyền nuôi con và nghĩa vụ cấp dưỡng thường trở nên nhạy cảm. Cha mẹ đều mong muốn điều tốt nhất cho con, nhưng yếu tố quốc tịch, nơi cư trú và khả năng thi hành phán quyết ở nước ngoài khiến mọi việc cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

Tòa án Việt Nam giải quyết quyền nuôi con như thế nào?

Khi tòa án Việt Nam có thẩm quyền giải quyết việc ly hôn, thì các vấn đề về con chung cũng được xem xét theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, không phụ thuộc vào việc con mang quốc tịch nào. Quốc tịch của con không làm thay đổi nguyên tắc bảo vệ quyền lợi của trẻ em.

Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 đặt ra các nguyên tắc cơ bản:

  • Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con; nếu không thỏa thuận được, tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con.
  • Con từ đủ 07 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con.
  • Con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

Như vậy, tiêu chí cao nhất luôn là quyền lợi về mọi mặt của con: điều kiện chăm sóc, môi trường sống, sự ổn định về học tập và tình cảm, khả năng tài chính cũng như thời gian dành cho con của mỗi bên.

Nghĩa vụ cấp dưỡng

Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con. Mức cấp dưỡng do hai bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì tòa án quyết định dựa trên thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ và nhu cầu thiết yếu của con. Người không trực tiếp nuôi con có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở.

Thách thức khi con sống hoặc sẽ sống ở nước ngoài

Trên thực tế, vụ việc phức tạp hơn khi con cư trú ở nước ngoài hoặc khi một bên cha/mẹ có ý định đưa con ra nước ngoài sinh sống sau ly hôn. Một số vấn đề cần lưu ý:

  • Khả năng thi hành phán quyết: quyết định về quyền nuôi con của tòa án Việt Nam có thể cần được công nhận tại nước nơi con cư trú để bảo đảm thực thi.
  • Nguy cơ tranh chấp xuyên biên giới: việc một bên tự ý đưa con ra nước ngoài có thể làm phát sinh tranh chấp kéo dài và khó giải quyết.
  • Duy trì quan hệ với cả cha và mẹ: dù con mang quốc tịch nào, việc bảo đảm con được gặp gỡ, gắn bó với cả hai bên là lợi ích cần được tôn trọng.
  • Khác biệt về pháp luật giữa hai nước: tiêu chí xác định quyền nuôi con, độ tuổi được lấy ý kiến của con hay mức cấp dưỡng ở nước ngoài có thể khác với Việt Nam, dẫn đến việc cùng một vấn đề nhưng cách giải quyết ở mỗi nơi không giống nhau.

Giấy tờ liên quan đến con chung

Khi giải quyết vấn đề con chung, các bên thường cần cung cấp giấy khai sinh của con, giấy tờ chứng minh quốc tịch và nơi cư trú của con, cùng tài liệu thể hiện điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng của mỗi bên như thu nhập, chỗ ở, môi trường học tập. Giấy tờ do cơ quan nước ngoài cấp cần được hợp pháp hóa lãnh sự (nếu không được miễn theo điều ước quốc tế), dịch sang tiếng Việt và chứng thực theo quy định. Việc chuẩn bị đầy đủ các tài liệu này giúp tòa án có cơ sở rõ ràng để cân nhắc lợi ích tốt nhất cho con.

Quyền và nghĩa vụ của người trực tiếp nuôi con và người không trực tiếp nuôi con

Sau khi ly hôn, người trực tiếp nuôi con có quyền và trách nhiệm chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con. Người không trực tiếp nuôi con phải tôn trọng quyền của con được sống chung với người trực tiếp nuôi, đồng thời có quyền, nghĩa vụ thăm nom con mà không ai được cản trở. Ngược lại, người trực tiếp nuôi con và các thành viên gia đình không được cản trở người kia thực hiện quyền thăm nom, chăm sóc con.

Khi xét thấy cần thiết vì lợi ích của con, hoặc khi người trực tiếp nuôi con không còn đủ điều kiện, một trong hai bên có quyền yêu cầu tòa án thay đổi người trực tiếp nuôi con. Việc thay đổi cũng phải dựa trên quyền lợi của con và, nếu con từ đủ 07 tuổi trở lên, phải xem xét nguyện vọng của con.

Lời khuyên thực tế

Khi con chung mang quốc tịch nước ngoài, cha mẹ nên ưu tiên thỏa thuận rõ ràng về người trực tiếp nuôi con, lịch thăm nom, mức cấp dưỡng và đặc biệt là điều kiện đưa con ra nước ngoài (nếu có). Một thỏa thuận chi tiết, được tòa án công nhận, sẽ hạn chế tranh chấp về sau và giúp con có cuộc sống ổn định.

Vì những yếu tố quốc tịch và xuyên quốc gia luôn tiềm ẩn rủi ro pháp lý, việc tham vấn luật sư chuyên về hôn nhân gia đình có yếu tố nước ngoài là rất cần thiết. Công ty Luật TNHH MULTILAW tại Hà Nội (hotline 0946 220 880) có thể hỗ trợ đánh giá tình huống cụ thể, xây dựng phương án bảo vệ quyền lợi của con và của thân chủ, cũng như lường trước các vấn đề thi hành ở nước ngoài.

Cần luật sư hỗ trợ vấn đề này?

Tham khảo dịch vụ Ly hôn có yếu tố nước ngoài của Công ty Luật TNHH MULTILAW — tư vấn miễn phí, minh bạch chi phí, đại diện trực tiếp tại Tòa án. Hotline: 0946 220 880.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.