Kháng cáo bản án ly hôn sơ thẩm: thời hạn và thủ tục

Sau khi Tòa án cấp sơ thẩm tuyên án ly hôn, không phải lúc nào các bên cũng đồng ý với toàn bộ nội dung bản án. Có thể đương sự không đồng ý với quyết định về quan hệ hôn nhân, về quyền nuôi con, mức cấp dưỡng hay cách chia tài sản chung. Khi đó, pháp luật cho phép thực hiện quyền kháng cáo để yêu cầu Tòa án cấp trên xét xử lại theo thủ tục phúc thẩm.

Ai có quyền kháng cáo

Theo Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, đương sự, người đại diện hợp pháp của đương sự có quyền kháng cáo bản án sơ thẩm để yêu cầu Tòa án cấp phúc thẩm giải quyết lại theo thủ tục phúc thẩm. Trong vụ án ly hôn, cả nguyên đơn và bị đơn đều có quyền kháng cáo nếu không đồng ý với một phần hoặc toàn bộ bản án sơ thẩm.

Thời hạn kháng cáo

Đây là nội dung mà người dân cần đặc biệt lưu tâm, bởi quá thời hạn thì việc kháng cáo có thể không được chấp nhận. Theo Điều 273 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015:

• Thời hạn kháng cáo đối với bản án của Tòa án cấp sơ thẩm là 15 ngày, kể từ ngày tuyên án.
• Đối với đương sự không có mặt tại phiên tòa hoặc không có mặt khi tuyên án mà có lý do chính đáng, thì thời hạn kháng cáo được tính từ ngày họ nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết.
• Trường hợp đương sự đã tham gia phiên tòa nhưng vắng mặt khi Tòa tuyên án mà không có lý do chính đáng thì thời hạn kháng cáo vẫn tính từ ngày tuyên án.

Ngoài ra, thời hạn kháng cáo đối với quyết định tạm đình chỉ, quyết định đình chỉ giải quyết vụ án của Tòa án cấp sơ thẩm là 07 ngày, kể từ ngày đương sự nhận được quyết định hoặc kể từ ngày quyết định được niêm yết.

Cách xác định ngày kháng cáo

Trường hợp đơn kháng cáo được gửi qua dịch vụ bưu chính thì ngày kháng cáo được xác định căn cứ vào ngày tổ chức dịch vụ bưu chính nơi gửi đóng dấu ở phong bì. Nếu người kháng cáo đang bị tạm giam thì ngày kháng cáo là ngày đơn kháng cáo được giám thị trại giam xác nhận. Quy định này giúp bảo vệ quyền của người kháng cáo trong các tình huống đặc thù.

Nội dung và hình thức đơn kháng cáo

Người kháng cáo phải làm đơn kháng cáo. Đơn cần thể hiện rõ tên, địa chỉ của người kháng cáo; bản án, quyết định sơ thẩm bị kháng cáo; phần bản án, quyết định bị kháng cáo; lý do và yêu cầu kháng cáo; chữ ký hoặc điểm chỉ của người kháng cáo. Kèm theo đơn, nếu có tài liệu, chứng cứ bổ sung thì gửi cho Tòa án để chứng minh cho yêu cầu kháng cáo là có căn cứ.

Kháng cáo quá hạn

Trường hợp vì những lý do chính đáng mà người kháng cáo nộp đơn quá thời hạn, pháp luật vẫn dự liệu cơ chế xem xét kháng cáo quá hạn. Người kháng cáo phải nêu rõ lý do của việc kháng cáo quá hạn và cung cấp tài liệu, chứng cứ (nếu có) để chứng minh lý do đó là chính đáng. Tòa án cấp phúc thẩm sẽ xem xét và quyết định việc chấp nhận hay không chấp nhận kháng cáo quá hạn.

Hiệu lực của bản án và lưu ý quan trọng

Bản án sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật ngay sau khi tuyên, mà trong thời hạn kháng cáo, kháng nghị các bên còn có quyền yêu cầu xét xử lại. Nếu hết thời hạn mà không có kháng cáo, kháng nghị thì bản án sơ thẩm có hiệu lực pháp luật.

Do thời hạn kháng cáo khá ngắn, đương sự cần theo dõi sát ngày tuyên án hoặc ngày nhận bản án để kịp thời thực hiện quyền của mình. Việc chuẩn bị một đơn kháng cáo có căn cứ, nêu rõ phần bản án không đồng ý và lý lẽ pháp lý vững chắc sẽ tăng khả năng được Tòa cấp phúc thẩm xem xét theo hướng có lợi. Trong những vụ ly hôn có tranh chấp gay gắt về tài sản hoặc quyền nuôi con, sự tư vấn của luật sư ở giai đoạn này thường mang lại giá trị thiết thực.

Nộp đơn kháng cáo ở đâu

Đơn kháng cáo được gửi đến chính Tòa án cấp sơ thẩm đã ra bản án, quyết định bị kháng cáo. Tòa án cấp sơ thẩm có trách nhiệm kiểm tra tính hợp lệ của đơn, thông báo nộp tạm ứng án phí phúc thẩm (nếu thuộc trường hợp phải nộp), rồi chuyển hồ sơ vụ án cùng đơn kháng cáo lên Tòa án cấp phúc thẩm. Như vậy, người kháng cáo không nộp thẳng đơn lên Tòa án cấp tỉnh mà nộp tại Tòa án nhân dân khu vực đã xét xử sơ thẩm. Việc nắm rõ điều này giúp tránh nhầm lẫn dẫn đến chậm trễ, có thể ảnh hưởng đến thời hạn kháng cáo.

Phạm vi xét xử phúc thẩm

Tòa án cấp phúc thẩm chỉ xem xét lại phần của bản án, quyết định sơ thẩm có kháng cáo, kháng nghị hoặc có liên quan đến việc xem xét nội dung kháng cáo, kháng nghị. Do đó, người kháng cáo cần xác định rõ mình không đồng ý với phần nào của bản án, chẳng hạn chỉ kháng cáo về phần chia tài sản hoặc về quyền nuôi con, để Tòa án tập trung giải quyết. Phần bản án không bị kháng cáo, kháng nghị và không liên quan thì có hiệu lực pháp luật.

Hậu quả của việc kháng cáo

Khi có kháng cáo hợp lệ, phần bản án bị kháng cáo chưa được đưa ra thi hành cho đến khi có kết quả xét xử phúc thẩm. Tại phiên tòa phúc thẩm, Tòa án có thể giữ nguyên, sửa, hủy bản án sơ thẩm hoặc đình chỉ xét xử phúc thẩm trong những trường hợp luật định. Vì kết quả phúc thẩm có thể thay đổi đáng kể quyền lợi của các bên, việc xây dựng lý lẽ và bổ sung chứng cứ phù hợp cho giai đoạn này là rất quan trọng.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.