Hòa giải trong thủ tục ly hôn thuận tình tại Tòa

Hòa giải trong thủ tục ly hôn thuận tình tại Tòa là một bước bắt buộc và có ý nghĩa quan trọng trong quá trình giải quyết yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn. Nhiều người cho rằng khi đã đồng thuận chia tay thì không cần hòa giải, nhưng thực tế pháp luật vẫn đặt ra thủ tục này nhằm tạo cơ hội để vợ chồng cân nhắc, hàn gắn trước khi chính thức chấm dứt hôn nhân.

Vì sao hòa giải là thủ tục bắt buộc

Trong giải quyết yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn theo Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015, Tòa án tiến hành hòa giải để vợ chồng đoàn tụ. Đây là thủ tục bắt buộc thể hiện chính sách của Nhà nước trong việc bảo vệ chế độ hôn nhân và gia đình, hạn chế những cuộc ly hôn vội vàng, thiếu suy nghĩ. Thẩm phán sẽ giải thích về quyền, nghĩa vụ của vợ chồng, của cha mẹ với con, về trách nhiệm cấp dưỡng và những vấn đề khác liên quan, đồng thời động viên hai bên suy nghĩ về khả năng đoàn tụ.

Cần phân biệt với thủ tục hòa giải ở cơ sở. Nhà nước khuyến khích việc hòa giải ở cơ sở khi vợ, chồng có yêu cầu ly hôn, nhưng đó là hòa giải mang tính khuyến khích, không bắt buộc. Còn hòa giải tại Tòa án trong quá trình giải quyết thuận tình ly hôn là thủ tục tố tụng bắt buộc.

Các kết quả có thể xảy ra sau hòa giải

Khi Tòa án tiến hành hòa giải trong thủ tục thuận tình ly hôn, có thể dẫn đến các kết quả sau:

• Hòa giải đoàn tụ thành: vợ chồng thay đổi ý định, quyết định quay lại chung sống. Khi đó, Thẩm phán ra quyết định đình chỉ giải quyết yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn. Quan hệ hôn nhân tiếp tục được duy trì.
• Hòa giải đoàn tụ không thành nhưng các bên vẫn tự nguyện và thỏa thuận được: khi hai bên vẫn quyết tâm ly hôn, thật sự tự nguyện và đã thỏa thuận về chia tài sản, việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con, Thẩm phán ra quyết định công nhận thuận tình ly hôn và sự thỏa thuận của các đương sự.
• Hòa giải không thành và các bên không thỏa thuận được: nếu hai bên không thỏa thuận được về tài sản hoặc về con, thì không còn đủ điều kiện công nhận thuận tình, vụ việc được giải quyết theo hướng khác phù hợp với quy định pháp luật.

Nội dung Thẩm phán xem xét khi hòa giải

Trong phiên hòa giải, ngoài việc động viên đoàn tụ, Thẩm phán còn kiểm tra, xác minh những điều kiện để công nhận thuận tình ly hôn theo Điều 55 Luật Hôn nhân và gia đình 2014:

• Hai bên có thật sự tự nguyện ly hôn hay không, có ai bị ép buộc, lừa dối không.
• Các bên đã thỏa thuận được về việc chia tài sản chưa.
• Thỏa thuận về việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con có bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con không.

Việc Thẩm phán đặc biệt chú trọng đến quyền lợi của con và của người vợ thể hiện tinh thần bảo vệ bên yếu thế trong quan hệ hôn nhân và gia đình. Nếu thỏa thuận của hai bên rõ ràng gây thiệt thòi cho con, Tòa án có thể không công nhận để bảo đảm lợi ích của trẻ.

Ý nghĩa của thủ tục hòa giải đối với các bên

Hòa giải không chỉ là một bước thủ tục hình thức mà còn mang lại giá trị thực tế cho cả hai vợ chồng. Trước hết, đây là cơ hội để mỗi người nhìn nhận lại quan hệ hôn nhân một cách bình tĩnh, dưới sự phân tích khách quan của Thẩm phán, thay vì quyết định trong lúc mâu thuẫn căng thẳng. Nhiều cặp vợ chồng sau khi được giải thích về hệ quả pháp lý, về trách nhiệm với con cái và những khó khăn thực tế sau ly hôn đã thay đổi quyết định và lựa chọn đoàn tụ.

Đối với những trường hợp vẫn quyết tâm chấm dứt hôn nhân, phiên hòa giải lại là dịp để hai bên rà soát lần cuối các nội dung đã thỏa thuận, bảo đảm sự thỏa thuận đầy đủ, rõ ràng và bảo vệ được quyền lợi của con. Nhờ đó, quyết định công nhận thuận tình ly hôn của Tòa án sẽ chặt chẽ, hạn chế tối đa tranh chấp phát sinh về sau liên quan đến tài sản hay việc nuôi con.

Chuẩn bị cho phiên hòa giải

Để phiên hòa giải diễn ra thuận lợi, vợ chồng nên chuẩn bị kỹ:

• Văn bản thỏa thuận rõ ràng về tài sản, nuôi con, cấp dưỡng, thăm nom.
• Các giấy tờ chứng minh tài sản chung, thu nhập, điều kiện nuôi con khi cần.
• Tâm thế bình tĩnh, trung thực trình bày ý chí tự nguyện của mình.

Sự chuẩn bị đầy đủ giúp Thẩm phán nhanh chóng xác minh các điều kiện và ra quyết định, rút ngắn thời gian giải quyết.

Thẩm quyền giải quyết và kết luận

Về cơ quan giải quyết, từ ngày 01/7/2025, theo quy định mới về tổ chức hệ thống Tòa án, Tòa án nhân dân khu vực là cấp có thẩm quyền giải quyết sơ thẩm các yêu cầu về hôn nhân và gia đình, bao gồm yêu cầu công nhận thuận tình ly hôn. Phiên hòa giải sẽ do Tòa án có thẩm quyền này tiến hành.

Tóm lại, hòa giải là bước không thể thiếu và mang ý nghĩa nhân văn trong thủ tục thuận tình ly hôn. Hiểu rõ vai trò, các kết quả có thể xảy ra và cách chuẩn bị sẽ giúp bạn chủ động hơn khi tham gia. Nếu cần được tư vấn và hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ, đội ngũ luật sư của Công ty Luật TNHH MULTILAW (Hà Nội, hotline 0946 220 880) sẵn sàng đồng hành cùng bạn.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.