Ý nghĩa của ngành nghề, địa bàn ưu đãi đầu tư
Ngành nghề và địa bàn ưu đãi đầu tư là hai tiêu chí then chốt để xác định một dự án có thuộc diện được hưởng ưu đãi hay không. Khi dự án đầu tư vào ngành nghề được khuyến khích hoặc đặt tại địa bàn cần thu hút vốn, nhà đầu tư có thể được hưởng các ưu đãi về thuế, tiền thuê đất và cơ chế hỗ trợ khác. Việc hiểu rõ hai danh mục này giúp nhà đầu tư lựa chọn địa điểm, lĩnh vực đầu tư phù hợp ngay từ khâu lập dự án, thay vì phải điều chỉnh tốn kém về sau.
Mối quan hệ giữa hai tiêu chí ưu đãi
Hai tiêu chí ngành nghề và địa bàn được thiết kế để bổ trợ cho nhau. Một dự án có thể được hưởng ưu đãi chỉ vì thuộc ngành nghề khuyến khích, chỉ vì đặt tại địa bàn ưu tiên, hoặc đồng thời cả hai. Mức ưu đãi thường cao hơn khi dự án đáp ứng nhiều tiêu chí và ở cấp độ cao (đặc biệt ưu đãi, hoặc địa bàn đặc biệt khó khăn). Vì vậy, khi hoạch định dự án, nhà đầu tư nên cân nhắc đồng thời cả yếu tố lĩnh vực kinh doanh lẫn địa điểm triển khai để tối ưu hóa ưu đãi trong khuôn khổ pháp luật.
Căn cứ pháp lý
Ngành nghề và địa bàn ưu đãi đầu tư được quy định tại Điều 16 Luật Đầu tư 2020 (Luật số 61/2020/QH14) và được chi tiết hóa bằng các phụ lục ban hành kèm Nghị định 31/2021/NĐ-CP ngày 26/3/2021:
- Phụ lục II – Danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư (gồm ngành nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư và ngành nghề ưu đãi đầu tư).
- Phụ lục III – Danh mục địa bàn ưu đãi đầu tư (gồm địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn và địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn).
So với quy định trước, Nghị định 31/2021 bổ sung một số ngành nghề định hướng phát triển công nghệ cao và bảo vệ môi trường, đồng thời cập nhật danh mục địa bàn theo đơn vị hành chính.
Ngành, nghề ưu đãi đầu tư
Theo Điều 16, các ngành nghề được ưu đãi đầu tư tập trung vào những lĩnh vực có giá trị gia tăng cao hoặc mang lại lợi ích xã hội, tiêu biểu:
- Công nghệ cao, công nghệ thông tin, công nghiệp hỗ trợ, sản phẩm phần mềm, hoạt động nghiên cứu và phát triển.
- Sản xuất vật liệu mới, năng lượng mới, năng lượng sạch, năng lượng tái tạo, sản phẩm tiết kiệm năng lượng.
- Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chế biến nông – lâm – thủy sản.
- Bảo vệ môi trường, thu gom, xử lý, tái chế chất thải.
- Giáo dục, đào tạo, y tế, văn hóa, thể thao và các dịch vụ xã hội.
- Kết cấu hạ tầng, phát triển nhà ở xã hội.
Danh mục được chia thành hai cấp độ: ngành nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư (mức ưu đãi cao hơn) và ngành nghề ưu đãi đầu tư. Việc dự án thuộc cấp độ nào quyết định mức ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và các ưu đãi kèm theo, do đó cần đối chiếu chính xác với mô tả trong Phụ lục II.
Địa bàn ưu đãi đầu tư
Địa bàn ưu đãi cũng được phân thành hai nhóm chính:
| Nhóm địa bàn | Đặc điểm |
|---|---|
| Địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn | Mức ưu đãi cao nhất theo địa bàn |
| Địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn | Mức ưu đãi thấp hơn nhóm trên |
Ngoài ra, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và khu kinh tế cũng thuộc địa bàn được hưởng ưu đãi đầu tư theo quy định. Danh mục địa bàn cụ thể đến từng đơn vị hành chính được liệt kê tại Phụ lục III của Nghị định 31/2021. Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý trong bối cảnh sắp xếp lại đơn vị hành chính: khi có thay đổi về địa giới, tên gọi hoặc cấp đơn vị hành chính, việc xác định một địa điểm có thuộc địa bàn ưu đãi hay không phải căn cứ vào văn bản cập nhật, tránh áp dụng theo danh mục đã lỗi thời.
Nguyên tắc áp dụng khi dự án thuộc nhiều diện
Một dự án có thể đồng thời đáp ứng cả tiêu chí ngành nghề và địa bàn; khi đó nguyên tắc áp dụng mức ưu đãi được xác định theo quy định pháp luật chuyên ngành, thường theo hướng có lợi cho nhà đầu tư trong khuôn khổ luật định. Tuy nhiên, ưu đãi không cộng dồn vô hạn: pháp luật thuế chuyên ngành quy định cách xác định mức ưu đãi tổng hợp và nguyên tắc chọn mức áp dụng. Ngoài ra, cần lưu ý các trường hợp loại trừ theo Luật Đầu tư 2020: một số dự án dù đặt tại địa bàn hoặc thuộc lĩnh vực nhất định vẫn không được hưởng ưu đãi nếu rơi vào nhóm bị loại trừ (như khai thác khoáng sản hay sản xuất hàng hóa chịu thuế tiêu thụ đặc biệt, trừ trường hợp luật định).
Lưu ý thực tiễn
Nhà đầu tư nên rà soát cả hai danh mục trước khi quyết định địa điểm và lĩnh vực; việc tư vấn pháp lý về đầu tư cho doanh nghiệp giúp xác định chính xác dự án thuộc nhóm nào và tránh kê khai sai. Với nhà đầu tư nước ngoài, có thể cân nhắc kết hợp hình thức hợp đồng hợp tác kinh doanh BCC hoặc thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài tùy chiến lược triển khai. Danh mục ngành nghề, địa bàn có thể được sửa đổi theo từng thời kỳ, cần kiểm tra văn bản hiện hành trước khi áp dụng.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết dự án thuộc ngành nghề ưu đãi?
Đối chiếu lĩnh vực của dự án với Danh mục ngành, nghề ưu đãi đầu tư tại Phụ lục II Nghị định 31/2021, phân biệt nhóm đặc biệt ưu đãi và nhóm ưu đãi.
Đầu tư vào khu công nghiệp có được ưu đãi không?
Khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và khu kinh tế thuộc địa bàn ưu đãi đầu tư theo quy định, do đó dự án tại các khu này có thể được hưởng ưu đãi theo địa bàn.
Dự án vừa thuộc ngành nghề vừa ở địa bàn ưu đãi thì áp dụng thế nào?
Nguyên tắc áp dụng mức ưu đãi được xác định theo pháp luật thuế chuyên ngành, thường theo hướng có lợi cho nhà đầu tư nhưng không cộng dồn vô hạn. Nhà đầu tư nên tham vấn để xác định mức ưu đãi tổng hợp phù hợp.
Danh mục ngành nghề, địa bàn có cố định không?
Không. Danh mục có thể được điều chỉnh; ngoài ra thay đổi địa giới, tên gọi đơn vị hành chính cũng ảnh hưởng đến việc xác định địa bàn, nên cần cập nhật văn bản mới nhất.
Dự án ở địa bàn ưu đãi có chắc chắn được ưu đãi không?
Không chắc chắn. Dự án vẫn có thể bị loại trừ nếu thuộc nhóm không được hưởng ưu đãi theo Luật Đầu tư 2020, ví dụ khai thác khoáng sản hoặc sản xuất hàng hóa chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (trừ trường hợp luật định).
Việc xác định ngành nghề, địa bàn ưu đãi đòi hỏi đối chiếu chính xác với phụ lục và pháp luật chuyên ngành. Nội dung trên chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể. Để được hỗ trợ chính xác, Quý khách nên liên hệ luật sư của MULTILAW.
Để lại bình luận