Tư vấn pháp lý về đầu tư cho doanh nghiệp

Hoạt động đầu tư là một trong những quyết định quan trọng nhất đối với mỗi doanh nghiệp, bởi nó gắn liền với nguồn vốn, định hướng phát triển dài hạn và mức độ tuân thủ pháp luật. Tại Việt Nam, khung pháp lý điều chỉnh hoạt động này chủ yếu là Luật Đầu tư năm 2020 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2021), cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn. Việc nắm vững các quy định này giúp doanh nghiệp triển khai dự án thuận lợi, tránh rủi ro bị xử phạt hoặc bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.

Ba nhóm ngành, nghề cần phân biệt rõ

Theo Luật Đầu tư 2020, ngành, nghề kinh doanh được phân thành ba nhóm có chế độ pháp lý khác nhau. Trước tiên là ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh, doanh nghiệp tuyệt đối không được thực hiện. Tiếp theo là ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện được liệt kê tại Phụ lục IV của Luật, doanh nghiệp chỉ được kinh doanh khi đáp ứng các điều kiện luật định. Cuối cùng là các ngành, nghề còn lại, nguyên tắc là doanh nghiệp được tự do đầu tư.

Đối với ngành, nghề có điều kiện, Luật Đầu tư 2020 quy định điều kiện được áp dụng dưới nhiều hình thức như giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ hành nghề, văn bản xác nhận hoặc chấp thuận, hoặc các yêu cầu mà doanh nghiệp phải đáp ứng. Điều quan trọng cần lưu ý là các điều kiện này phải được quy định trong luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghị định của Chính phủ và điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Bộ, cơ quan ngang bộ, chính quyền địa phương không được tự ban hành điều kiện đầu tư kinh doanh mới.

Lý do hạn chế và nguyên tắc minh bạch

Một điểm tiến bộ của Luật Đầu tư 2020 là việc giới hạn lý do đặt ra điều kiện kinh doanh. Theo Điều 7, ngành, nghề chỉ bị coi là có điều kiện vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng. Điều kiện đầu tư kinh doanh phải được quy định bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, tiết kiệm thời gian, chi phí tuân thủ của nhà đầu tư. Nguyên tắc này tạo cơ sở để doanh nghiệp phản biện khi cơ quan quản lý áp đặt yêu cầu thiếu căn cứ pháp lý.

Hình thức và thủ tục đầu tư

Luật sư tư vấn đầu tư thường bắt đầu bằng việc xác định hình thức đầu tư phù hợp với mục tiêu của doanh nghiệp: thành lập tổ chức kinh tế, góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp, thực hiện dự án đầu tư, hay đầu tư theo hợp đồng. Mỗi hình thức kéo theo hồ sơ và trình tự khác nhau.

Đối với nhiều dự án, doanh nghiệp cần thực hiện thủ tục xin chấp thuận chủ trương đầu tư trước khi triển khai. Thẩm quyền chấp thuận thuộc về Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, tùy theo quy mô, tính chất và địa điểm dự án. Sau đó, nhà đầu tư thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trong các trường hợp luật yêu cầu, đặc biệt là đối với dự án có vốn nước ngoài.

Những lưu ý dành cho nhà đầu tư nước ngoài

Khi có yếu tố nước ngoài, doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý đến điều kiện tiếp cận thị trường. Luật Đầu tư 2020 đã áp dụng cách tiếp cận theo nguyên tắc “chọn bỏ”, tức nhà đầu tư nước ngoài được áp dụng điều kiện tiếp cận thị trường như nhà đầu tư trong nước, trừ những ngành, nghề thuộc Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường đối với nhà đầu tư nước ngoài. Đối với những ngành nằm trong danh mục này, điều kiện có thể bao gồm tỷ lệ sở hữu vốn điều lệ, hình thức đầu tư, phạm vi hoạt động hoặc năng lực của nhà đầu tư.

Vai trò của tư vấn pháp lý

Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn vì không rà soát kỹ ngành, nghề trước khi triển khai, dẫn đến đầu tư vào lĩnh vực chưa đáp ứng điều kiện. Một số trường hợp khác lại để giấy phép con hết hạn hoặc không gia hạn kịp thời. Luật sư tư vấn sẽ giúp doanh nghiệp đối chiếu dự án với danh mục ngành, nghề, đánh giá điều kiện cần đáp ứng, chuẩn bị hồ sơ và làm việc với cơ quan đăng ký đầu tư.

Ngoài giai đoạn đầu, tư vấn pháp lý còn quan trọng trong suốt vòng đời dự án, từ điều chỉnh dự án, gia hạn thời hạn hoạt động, chuyển nhượng dự án cho đến chấm dứt hoạt động. Việc đồng hành cùng đội ngũ pháp lý chuyên nghiệp giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát nghĩa vụ tuân thủ và hạn chế tối đa rủi ro pháp lý trong quá trình đầu tư.

Ưu đãi và bảo đảm đầu tư

Bên cạnh nghĩa vụ tuân thủ, Luật Đầu tư 2020 cũng quy định các hình thức ưu đãi và bảo đảm đầu tư mà doanh nghiệp có thể được hưởng. Ưu đãi đầu tư áp dụng cho các dự án thuộc ngành, nghề ưu đãi đầu tư, dự án tại địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, hoặc dự án có quy mô vốn lớn. Doanh nghiệp cần đánh giá xem dự án của mình có thuộc diện được ưu đãi hay không để chuẩn bị hồ sơ và viện dẫn đúng căn cứ. Đồng thời, Luật ghi nhận các bảo đảm của Nhà nước đối với nhà đầu tư, như bảo đảm quyền sở hữu tài sản và bảo đảm trong trường hợp pháp luật thay đổi, giúp nhà đầu tư yên tâm hơn khi triển khai dự án dài hạn.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.