Chứng cứ cần có khi ly hôn đơn phương

Sự khác biệt lớn nhất giữa thuận tình ly hôn và ly hôn đơn phương nằm ở hai chữ "chứng cứ". Khi cả hai vợ chồng đồng thuận, Tòa án chủ yếu công nhận ý chí của các bên. Nhưng khi chỉ một bên muốn chấm dứt hôn nhân, người khởi kiện phải tự mình chứng minh trước Tòa rằng yêu cầu của mình là có căn cứ. Không có chứng cứ thuyết phục, nguy cơ bị bác đơn là rất cao. Vậy cần chuẩn bị những loại chứng cứ nào?

Chứng cứ về quan hệ hôn nhân hợp pháp

Trước tiên, bạn phải chứng minh được mình đang trong một quan hệ hôn nhân hợp pháp. Tài liệu cốt lõi là Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn (bản chính). Trường hợp giấy đăng ký kết hôn bị mất, thất lạc, bạn cần liên hệ cơ quan hộ tịch nơi đã đăng ký để xin trích lục. Nếu hai người chung sống như vợ chồng nhưng không đăng ký, quan hệ đó về nguyên tắc không được pháp luật công nhận là hôn nhân, và cách giải quyết sẽ khác.

Chứng cứ về nhân thân và con chung

Nhóm tài liệu này gồm chứng minh nhân dân hoặc căn cước công dân, giấy xác nhận cư trú của các bên, và giấy khai sinh của con chung nếu có. Giấy khai sinh không chỉ chứng minh quan hệ cha mẹ con mà còn là cơ sở để Tòa giải quyết vấn đề nuôi con và cấp dưỡng. Nếu bị đơn giữ bản chính các giấy tờ và không hợp tác, bạn có thể đề nghị Tòa án hỗ trợ thu thập.

Chứng cứ về căn cứ ly hôn, phần quan trọng nhất

Đây là nhóm chứng cứ quyết định việc Tòa có cho ly hôn hay không. Theo Điều 56 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, Tòa giải quyết cho ly hôn khi có căn cứ về việc vợ, chồng có hành vi bạo lực gia đình hoặc vi phạm nghiêm trọng quyền, nghĩa vụ của vợ, chồng làm cho hôn nhân lâm vào tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích hôn nhân không đạt được. Để chứng minh các tình tiết này, bạn có thể sử dụng:

• Chứng cứ về bạo lực gia đình: kết luận giám định thương tích, hồ sơ y tế, biên bản làm việc của công an, quyết định xử phạt vi phạm hành chính, hình ảnh, video ghi lại hành vi;
• Chứng cứ về vi phạm nghĩa vụ vợ chồng: tin nhắn, email, hình ảnh thể hiện việc ngoại tình, bỏ bê gia đình; lời khai của người làm chứng;
• Chứng cứ về tình trạng sống ly thân, mâu thuẫn kéo dài: xác nhận của tổ dân phố, lời khai nhân chứng, các tài liệu cho thấy hai bên không còn chung sống.

Chứng cứ về tài sản chung và nợ chung

Nếu trong vụ án có yêu cầu chia tài sản, bạn cần cung cấp giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng đối với tài sản chung như giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đăng ký xe, sổ tiết kiệm, hợp đồng mua bán. Đối với các khoản nợ chung, cần có hợp đồng vay, giấy nhận nợ, sao kê. Nếu không yêu cầu Tòa giải quyết tài sản trong vụ ly hôn, các bên có thể tự thỏa thuận hoặc khởi kiện ở một vụ án khác sau này.

Nguyên tắc "ai khởi kiện, người đó chứng minh"

Bộ luật Tố tụng dân sự 2015 đặt ra nguyên tắc: đương sự có yêu cầu thì có nghĩa vụ cung cấp chứng cứ chứng minh cho yêu cầu của mình. Trong ly hôn đơn phương, nghĩa vụ này đặt nặng lên vai người khởi kiện. Tuy nhiên, pháp luật cũng cho phép, khi đương sự đã áp dụng các biện pháp cần thiết mà vẫn không thể tự thu thập được, có quyền đề nghị Tòa án tiến hành thu thập chứng cứ. Vì vậy, đừng nản lòng nếu một số tài liệu nằm trong tay bên kia.

Lưu ý về tính hợp pháp của chứng cứ

Một sai lầm thường gặp là thu thập chứng cứ bằng cách vi phạm pháp luật. Chứng cứ chỉ được Tòa chấp nhận khi được thu thập theo trình tự, thủ tục luật định. Việc lén lút ghi âm, ghi hình hay xâm phạm bí mật đời tư người khác tiềm ẩn rủi ro pháp lý cho chính bạn. Vì vậy, trước khi thu thập những chứng cứ nhạy cảm, nên tham vấn luật sư để bảo đảm vừa hiệu quả vừa an toàn.

Một số gợi ý thực tiễn

• Hãy lập danh mục chứng cứ ngay từ đầu, sắp xếp theo từng nhóm để tránh thiếu sót;
• Sao y, công chứng các giấy tờ quan trọng để dự phòng;
• Với chứng cứ điện tử như tin nhắn, email, nên lưu trữ ở dạng có thể trích xuất, in ra và có biện pháp xác thực;
• Lời khai của người làm chứng nên được thể hiện bằng văn bản và sẵn sàng có mặt khi Tòa triệu tập.

Chuẩn bị chứng cứ đầy đủ và hợp pháp chính là nền tảng cho một vụ ly hôn đơn phương thành công. Từ ngày 01/7/2025, hồ sơ khởi kiện được nộp tại Tòa án nhân dân khu vực có thẩm quyền. Một bộ hồ sơ chỉn chu không chỉ giúp Tòa nhanh chóng thụ lý mà còn tăng đáng kể khả năng bảo vệ quyền lợi của bạn về con cái và tài sản.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.