Cấp dưỡng nuôi con khi một bên ở nước ngoài

Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con không vì thế mà chấm dứt trách nhiệm với con. Nghĩa vụ cấp dưỡng tiếp tục tồn tại nhằm bảo đảm con được nuôi dưỡng, chăm sóc đầy đủ. Khi người có nghĩa vụ cấp dưỡng đang sinh sống ở nước ngoài, vấn đề mức cấp dưỡng, phương thức thực hiện và đặc biệt là khả năng thi hành trở nên phức tạp hơn nhiều so với trường hợp cả hai cùng ở Việt Nam.

Nghĩa vụ cấp dưỡng cho con

Theo Điều 82 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con. Điều 110 của Luật quy định cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình trong trường hợp không sống chung với con hoặc sống chung với con nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng con. Như vậy, việc một bên ở nước ngoài không làm mất đi nghĩa vụ cấp dưỡng này.

Mức cấp dưỡng được xác định thế nào

Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thỏa thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết. Khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể thay đổi; việc thay đổi do các bên thỏa thuận, nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.

Như vậy, pháp luật không ấn định một con số cố định mà dựa trên hai yếu tố cân bằng: khả năng thực tế của người cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của con. Khi người cấp dưỡng ở nước ngoài có thu nhập cao, đây là cơ sở để Tòa án cân nhắc, song vẫn phải gắn với nhu cầu thực tế của con.

Phương thức cấp dưỡng

Theo Điều 117 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, việc cấp dưỡng có thể được thực hiện định kỳ hằng tháng, hằng quý, nửa năm, hằng năm hoặc một lần. Các bên có thể thỏa thuận thay đổi phương thức cấp dưỡng, tạm ngừng cấp dưỡng trong trường hợp người có nghĩa vụ cấp dưỡng lâm vào tình trạng khó khăn về kinh tế mà không có khả năng thực hiện nghĩa vụ; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.

Trong thực tiễn với người cấp dưỡng ở nước ngoài, phương thức cấp dưỡng một lần hoặc theo định kỳ dài hạn đôi khi được lựa chọn để giảm rủi ro khó thu hồi về sau, tùy theo thỏa thuận và quyết định của Tòa án.

Thách thức về thi hành khi người cấp dưỡng ở nước ngoài

Khó khăn lớn nhất không nằm ở việc Tòa án ấn định nghĩa vụ, mà ở việc thi hành trên thực tế khi người phải cấp dưỡng cư trú và có tài sản ở nước ngoài. Nếu người đó tự nguyện thực hiện thì không phát sinh vướng mắc. Ngược lại, khi họ trốn tránh, việc cưỡng chế thi hành ở nước ngoài phụ thuộc vào việc có điều ước quốc tế về tương trợ tư pháp giữa Việt Nam và nước nơi người đó cư trú hay không, cũng như cơ chế pháp lý của nước sở tại. Vì lý do này, người trực tiếp nuôi con nên cân nhắc lựa chọn phương thức cấp dưỡng phù hợp ngay từ khi giải quyết ly hôn.

Lời khuyên thực tiễn

• Ưu tiên thỏa thuận rõ ràng về mức và phương thức cấp dưỡng, ghi nhận trong bản án, quyết định của Tòa án;
• Cân nhắc phương thức một lần hoặc thông qua tài sản ở Việt Nam nếu lo ngại khó thi hành;
• Lưu giữ đầy đủ chứng cứ về thu nhập, tài sản của người có nghĩa vụ cấp dưỡng;
• Tham vấn luật sư để đánh giá khả năng thi hành tại nước người đó cư trú.

Việc bảo đảm quyền được cấp dưỡng của con khi một bên ở nước ngoài cần chiến lược pháp lý ngay từ giai đoạn ly hôn. Luật sư có kinh nghiệm sẽ giúp quý vị thiết kế thỏa thuận và lựa chọn phương thức an toàn nhất cho con.

Cấp dưỡng kéo dài đến khi nào

Một câu hỏi thường gặp là nghĩa vụ cấp dưỡng cho con kéo dài đến thời điểm nào. Theo quy định, cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con chưa thành niên và con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Như vậy, về nguyên tắc nghĩa vụ cấp dưỡng kéo dài cho đến khi con thành niên và có khả năng tự nuôi sống bản thân; trường hợp con đã thành niên mà mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình thì nghĩa vụ cấp dưỡng vẫn tiếp tục. Việc nắm rõ thời điểm này giúp các bên dự liệu nghĩa vụ tài chính trong dài hạn, đặc biệt khi một bên ở nước ngoài và việc điều chỉnh sau này có thể khó khăn.

Yêu cầu thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng

Khi người có nghĩa vụ cấp dưỡng không tự nguyện thực hiện, người trực tiếp nuôi con hoặc người giám hộ của con có quyền yêu cầu Tòa án buộc người đó thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng. Pháp luật cũng quy định những người thân thích, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em, Hội liên hiệp phụ nữ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có quyền yêu cầu Tòa án buộc người không tự nguyện thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng phải thực hiện nghĩa vụ đó. Đây là cơ chế bảo vệ quyền lợi của con khi người có nghĩa vụ trốn tránh trách nhiệm. Tuy nhiên, hiệu quả thực thi vẫn phụ thuộc nhiều vào việc người có nghĩa vụ có tài sản, thu nhập tại Việt Nam hay không, bởi việc thi hành đối với tài sản ở nước ngoài còn phụ thuộc vào hợp tác tư pháp giữa các quốc gia.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.