Cho người quen vay tiền nhưng đến hạn không đòi được là tình huống nhiều người gặp phải. Việc đòi nợ cá nhân tưởng đơn giản nhưng nếu không nắm chắc quy định pháp luật, bạn vừa khó lấy lại tiền, vừa có nguy cơ tự đẩy mình vào rủi ro pháp lý. Bài viết này tổng hợp những điểm bạn cần lưu ý để đòi nợ một cách hợp pháp và hiệu quả.

Củng cố chứng cứ về khoản nợ

Trước khi nghĩ đến việc đòi nợ, điều quan trọng nhất là bạn phải chứng minh được khoản nợ tồn tại. Theo Bộ luật Dân sự năm 2015, hợp đồng vay tài sản không bắt buộc phải lập thành văn bản, nhưng khi xảy ra tranh chấp, người cho vay có nghĩa vụ chứng minh. Vì vậy, hãy lưu giữ mọi tài liệu liên quan: giấy vay nợ, giấy biên nhận, sao kê chuyển khoản ngân hàng, tin nhắn, email trao đổi về việc vay và hẹn trả.

Một giấy vay nợ tốt nên ghi rõ họ tên, số căn cước, địa chỉ của các bên, số tiền vay, thời hạn trả, lãi suất (nếu có) và chữ ký của người vay. Những tài liệu này chính là cơ sở để cơ quan có thẩm quyền giải quyết nếu sau này phải khởi kiện.

Lưu ý về thời hiệu khởi kiện

Nhiều người mất quyền đòi nợ chỉ vì để quá lâu. Theo Điều 429 Bộ luật Dân sự năm 2015, thời hiệu khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm, tính từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Với khoản vay, mốc này thường được tính từ thời điểm đến hạn trả mà người vay không thực hiện nghĩa vụ.

Nếu để quá thời hiệu mà bên có nghĩa vụ trả nợ yêu cầu áp dụng thời hiệu, bạn có thể bị mất quyền khởi kiện. Do đó, đừng để khoản nợ kéo dài vô thời hạn với hy vọng người vay tự giác trả.

Các bước đòi nợ hợp pháp

Khi khoản nợ đến hạn mà chưa được thanh toán, bạn nên thực hiện tuần tự các bước sau:

  1. Thương lượng trực tiếp: Liên hệ với người vay, nhắc nợ một cách lịch sự, đề nghị một lịch trả nợ cụ thể. Đây là cách nhanh, ít tốn kém và giữ được quan hệ.
  2. Gửi văn bản yêu cầu trả nợ: Nếu thương lượng không hiệu quả, hãy gửi thư yêu cầu trả nợ bằng văn bản, qua đường bưu điện có xác nhận. Văn bản này vừa thể hiện thiện chí, vừa là bằng chứng cho thấy bạn đã yêu cầu.
  3. Khởi kiện ra Tòa án: Khi mọi nỗ lực thương lượng thất bại, khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền là biện pháp pháp lý chính thức để buộc người vay trả nợ.

Tuyệt đối tránh các hành vi trái pháp luật

Đây là điểm mà người cho vay hay vấp phải nhất. Vì bức xúc, nhiều người đe dọa, giữ người, lấy tài sản của con nợ để gán nợ. Cần hiểu rõ: dù bạn là chủ nợ chính đáng, những hành vi này vẫn vi phạm pháp luật.

Hành vi giữ người vay để ép trả nợ có thể bị xử lý về tội bắt, giữ người trái pháp luật. Việc đe dọa dùng vũ lực hoặc uy hiếp tinh thần nhằm buộc trả tiền có thể cấu thành tội cưỡng đoạt tài sản theo Điều 170 Bộ luật Hình sự năm 2015, với khung hình phạt nghiêm khắc. Ngay cả khi mục đích chỉ là lấy lại tiền của chính mình, cách thức trái luật vẫn khiến bạn từ vị thế chủ nợ trở thành người bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Bên cạnh đó, dịch vụ kinh doanh đòi nợ thuê đã chính thức bị cấm theo Luật Đầu tư năm 2020, có hiệu lực từ ngày 01/01/2021. Vì vậy, việc thuê các tổ chức, cá nhân chuyên đòi nợ để gây sức ép là không hợp pháp.

Quyền yêu cầu tính lãi do chậm trả

Khi đòi nợ cá nhân, bạn không chỉ có quyền đòi tiền gốc mà còn có quyền yêu cầu lãi do chậm trả. Theo Điều 357 Bộ luật Dân sự năm 2015, khi bên có nghĩa vụ chậm trả tiền thì phải trả lãi đối với số tiền chậm trả tương ứng với thời gian chậm trả. Nếu hai bên có thỏa thuận về lãi suất thì áp dụng theo thỏa thuận, nhưng không được vượt quá mức trần 20%/năm theo khoản 1 Điều 468; nếu không có thỏa thuận về lãi suất chậm trả thì áp dụng theo khoản 2 Điều 468. Việc nắm rõ quyền này giúp bạn yêu cầu đầy đủ khoản tiền mình đáng được nhận, thay vì chỉ đòi phần gốc.

Khởi kiện tại đâu và cần chuẩn bị gì

Khi quyết định khởi kiện, bạn nộp đơn tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền, thông thường là nơi bị đơn (người vay) cư trú hoặc làm việc. Hồ sơ khởi kiện cần có đơn khởi kiện trình bày rõ yêu cầu, các tài liệu chứng minh khoản nợ và chứng cứ về việc người vay chưa thanh toán. Sau khi có bản án, quyết định có hiệu lực mà người vay vẫn không trả, bạn có quyền yêu cầu cơ quan thi hành án dân sự tổ chức thi hành. Theo Luật Thi hành án dân sự, thời hiệu yêu cầu thi hành án là 05 năm kể từ ngày bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật, nên bạn cần lưu ý thực hiện đúng thời hạn này.

Lời khuyên

Đòi nợ cá nhân đòi hỏi sự kiên nhẫn và đúng phương pháp. Hãy ưu tiên thương lượng, chuẩn bị đầy đủ chứng cứ, và nếu cần thì sử dụng con đường tố tụng tại Tòa án. Khi khoản nợ lớn hoặc người vay cố tình lẩn tránh, việc tham vấn luật sư ngay từ đầu sẽ giúp bạn lựa chọn phương án phù hợp và tránh được những sai lầm đáng tiếc. Công ty Luật TNHH MULTILAW luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn trong quá trình thu hồi công nợ một cách hợp pháp.

Cần luật sư hỗ trợ vấn đề này?

Tham khảo dịch vụ Thu hồi công nợ hợp pháp của Công ty Luật TNHH MULTILAW — tư vấn miễn phí, minh bạch chi phí, đại diện trực tiếp tại Tòa án. Hotline: 0946 220 880.

Lưu ý: Nội dung bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho ý kiến tư vấn pháp lý chính thức đối với từng trường hợp cụ thể. Quy định pháp luật có thể thay đổi theo thời điểm áp dụng. Để được tư vấn chính xác, vui lòng liên hệ Công ty Luật TNHH MULTILAW — Hotline 0946 220 880.